Тилшунослик асослари ва тил тарихи
- А) Ҳеч қандай тарихий ўзгариш бўлмаган
- Б) Қадимги туркий тилда сўз боши ундош кластерлари бўлмаган (CV-тузилма устун); арабча, форсча, русча ўзлашмалари билан CCVC ва CVCC тузилмалар кирди; ўзбек тили бу кластерларни протеза (ишкаф, истакон) ёки эпентҳеза орқали мослаштириб олди
- С) Фақат унлилар ўзгарган
- Д) Бўғин тузилиши ўзгармаган
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Б) Қадимги туркий тилда сўз боши ундош кластерлари бўлмаган (CV-тузилма устун); арабча, форсча, русча ўзлашмалари билан CCVC ва CVCC тузилмалар кирди; ўзбек тили бу кластерларни протеза (ишкаф, истакон) ёки эпентҳеза орқали мослаштириб олди
- А) Луғатдаги хатолар
- Б) Бир тилда мавжуд бўлган тушунча учун бошқа тилда махсус сўз йўқлиги; масалан: ўзбек тилидаги "уят" сўзининг инглизчада тўлиқ эквиваленти йўқ; бу тиллар бойлиги ва маданий-концептуал фарқларни акс эттиради; таржимада қийинчилик туғдиради
- С) Луғатдаги саҳифалар орасидаги бўш жой
- Д) Сўзнинг маъноси йўқлиги
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Б) Бир тилда мавжуд бўлган тушунча учун бошқа тилда махсус сўз йўқлиги; масалан: ўзбек тилидаги "уят" сўзининг инглизчада тўлиқ эквиваленти йўқ; бу тиллар бойлиги ва маданий-концептуал фарқларни акс эттиради; таржимада қийинчилик туғдиради
- А) Метафора фақат поэтик восита
- Б) Лакофф ва Жоҳнсон (1980) назариясига кўра метафора фақат тил ҳодисаси эмас, балки тафаккур тузилмаси; биз абстракт тушунчаларни конкретлар орқали идрок этамиз: "VAQT — PUL" (вақтни сарфламоқ, тежамоғич), "BAHSDA G'ALABA — URUSHDA G'ALABA" — бу метафоралар тилда кўчма маъно ҳосил қилади
- С) Метафора фақат адабиётда ўрганилади
- Д) Концептуал метафора фақат грамматика билан боғлиқ
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Б) Лакофф ва Жоҳнсон (1980) назариясига кўра метафора фақат тил ҳодисаси эмас, балки тафаккур тузилмаси; биз абстракт тушунчаларни конкретлар орқали идрок этамиз: "VAQT — PUL" (вақтни сарфламоқ, тежамоғич), "BAHSDA G'ALABA — URUSHDA G'ALABA" — бу метафоралар тилда кўчма маъно ҳосил қилади
- А) Сўзнинг урғу тизими
- Б) Сўзнинг одатда муайян хусусиятдаги сўзлар (ижобий ёки салбий) билан биргаликда қўлланиш тенденсияси; масалан: "юз бермоқ" феъли кўпроқ салбий ҳодисалар билан биргаликда келади (фалокат юз берди); бу сўзнинг луғатдаги маъносидан ташқаридаги корпус хусусияти
- С) Сўзнинг шеърий вазнига таъсири
- Д) Сўзнинг талаффуз хусусиятлари
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Б) Сўзнинг одатда муайян хусусиятдаги сўзлар (ижобий ёки салбий) билан биргаликда қўлланиш тенденсияси; масалан: "юз бермоқ" феъли кўпроқ салбий ҳодисалар билан биргаликда келади (фалокат юз берди); бу сўзнинг луғатдаги маъносидан ташқаридаги корпус хусусияти
- А) Барча сўзлар мотивланган
- Б) Сауссурега кўра тил белгиси шартли (арбитрарй) — "дарахт" сўзи билан реал дарахт ўртасида табиий боғлиқлик йўқ; лекин тақлид сўзлар (қарға, вовулламоқ), қўшма сўзлар ва ясама сўзлар қисман мотивланган — ички маъновий тузилма мавжуд; ўзбек тилида мотивланганлик даражаси турлича
- С) Барча сўзлар шартли
- Д) Мотивация фақат шеърда муҳим
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Б) Сауссурега кўра тил белгиси шартли (арбитрарй) — "дарахт" сўзи билан реал дарахт ўртасида табиий боғлиқлик йўқ; лекин тақлид сўзлар (қарға, вовулламоқ), қўшма сўзлар ва ясама сўзлар қисман мотивланган — ички маъновий тузилма мавжуд; ўзбек тилида мотивланганлик даражаси турлича
Аввал осон саволлардан бошланг, кейин қийинроқларига ўтинг. Ҳар куни камида 20 та савол ечинг.