Кўзи ожиз абитуриентлар учун қабул: танловсиз қўшимча грант ва анъанавий имтиҳон
Ғолибжон Давронов
Қисқача жавоб. Кўзи ожиз абитуриентлар ДТМ тест синовларида эмас, олий таълим ташкилотининг ўзида анъанавий шаклда (ёзма ёки оғзаки) имтиҳон топширади. Имтиҳондан муваффақиятли ўтганлар — кўп баллли тизимда максимал баллнинг 55 фоизи ва ундан юқори, беш баллли тизимда «3», «4» ёки «5» баҳо олганлар — танловсиз, қўшимча давлат гранти асосида талабаликка қабул қилинади.
Ким кўзи ожизлар тоифасига киради?
Низомга кўра бу тоифага икки гуруҳ киради:
- кўзи бўйича 1-гуруҳ ногиронлиги тўғрисида белгиланган шаклдаги маълумотномага эга, умумий ўрта ёки ўрта махсус, касбий таълимни тугатганлар;
- кўзи бўйича 2-гуруҳ ногиронлиги бўлган, махсус мактаб-интернат ёки имконияти чекланган шахслар учун ихтисослашган таълим ташкилоти ҳужжатига эга шахслар.
Ҳужжатларнинг асли қабул комиссиясига тақдим этилиши шарт: ногиронлик тўғрисидаги маълумотнома кўрсатилмаса, қабул буйруғи расмийлаштирилмайди.
Имтиҳон қандай ўтказилади?
| Савол | Жавоб |
|---|---|
| Имтиҳон шакли | Ёзма ёки оғзаки — қабул комиссияси белгилайди |
| Дастур | Умумий ўрта таълим фан дастурларига тўлиқ мос |
| Қачон | Ҳар йили июл ойида, эълон қилинган муддатларда |
| Комиссия | Фан комиссиясига кўзи ожизлар ёки ногиронлар жамияти вакили киритилади |
| Назорат | Имтиҳон жараёни видеотасвирга олинади ва 3 йил сақланади |
Абитуриентлар билан тушунтириш ишлари учун қабул комиссияси томонидан махсус масъул ходим ажратилади, имтиҳон фанлари бўйича маслаҳатлар эса алоҳида жадвал асосида ташкил этилади.
Натижага рози бўлмаса нима қилиш керак?
Апелляция ҳуқуқи бор. Ректор буйруғи билан камида 3 нафардан иборат апелляция комиссияси тузилади. Шикоят имтиҳон натижалари эълон қилинган вақтдан бошлаб 24 соат ичида қабул қилинади ва уч кун ичида кўриб чиқилади. Муддат қатъий — кечиксангиз, ариза қабул қилинмайди.
Қабул қандай расмийлаштирилади?
Олий таълим ташкилоти имтиҳон якунлангач уч кун ичида натижаларни Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигига тақдим этади. Давлат комиссияси қарорига мувофиқ ректор буйруғи билан абитуриент танловсиз, яъни умумий рейтинг танловида қатнашмаган ҳолда, қўшимча давлат гранти асосида талабаликка қабул қилинади.
Бу тартиб қандай афзаллик беради?
Уч жиҳат муҳим: биринчидан, имтиҳон марказлашган тест эмас — шароит ва шакл абитуриентга мослаштирилади. Иккинчидан, ўтиш учун бошқалар билан рақобатлашиш шарт эмас: 55 фоиз чегараси босиб ўтилса етарли. Учинчидан, ўқиш грант асосида бўлади, яъни контракт тўлаш масаласи туғилмайди.
Нимага олдиндан тайёрланиш керак?
- танлаган йўналишнинг фанлар мажмуасини аниқланг — имтиҳон айнан шу фанлардан бўлади;
- ҳужжатлар аслини олдиндан йиғиб қўйинг;
- июл ойидаги имтиҳон жадвалини олийгоҳнинг қабул комиссиясидан тасдиқланг;
- фан бўйича билимни мустаҳкамлаш учун мавзу бўйича машқ тестларидан фойдаланинг.
Манба: Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025-йил 13-сентабрдаги 578-сон қарори. Ҳужжат матни: lex.uz. Текширилган сана: 2026-йил 26-август.
