Намуна саволлар ва таҳлил
1-савол · 🟡 Ўрта
Тиббиёт қутичаси ва ўт ўчиргичи бўлмаган қандай транспорт воситаларидан фойдаланиш тақиқланади?
- Фақат М1 тоифали транспорт воситаси
- Фақат М2; М3; Н1 тоифали транспорт воситаси
- Фақат Н2; Н3 тоифали транспорт воситаси
- Барча юқорида кўрсатилган тоифалар
ЙҲҚ, 3-илова, 7.10-bandiga биноан, қуйидаги тоифадаги транспорт воситалари белгиланган жиҳозлар билан таъминланмаган бўлса, уларни ҳаракатлантириш тақиқланади:
- М2, М3 тоифадаги транспорт воситалари: ойнани синдириш учун болғача, тиббиёт қутичаси, 2 та ўт ўчиргич (ҳайдовчи ва йўловчи салонида), мажбурий тўхташ белгиси ёки милтилловчи қизил чироқ, нур қайтаргичли камзул (жилет);
- М1, Н1, Н2, Н3 тоифадаги, микроавтобус ва ғилдиракли тракторларда: тиббиёт қутичаси, ўт ўчиргич, мажбурий тўхташ белгиси ёки милтилловчи қизил чироқ, нур қайтаргичли камзул (жилет);
- М3, Н2, Н3 тоифадаги транспорт воситалари: ўзи юриб кетмаслиги учун ғилдирак диаметрига мос келувчи (камида 2 та) тиргак;
- О тоифадаги, тракторлар, аравалар ва бошқа ўзиюрар машиналар: ташқи нур қайтаргичлар;
- Кажавали мотоцикллар ва электромотоцикллар: тиббиёт қутичаси, мажбурий тўхташ белгиси.
✅ Шу сабабли, барча юқорида кўрсатилган тоифадаги транспорт воситаларида тиббиёт қутичаси ва ўт ўчиргичи бўлмаса, уларни ҳаракатлантириш тақиқланади.
- М2, М3 тоифадаги транспорт воситалари: ойнани синдириш учун болғача, тиббиёт қутичаси, 2 та ўт ўчиргич (ҳайдовчи ва йўловчи салонида), мажбурий тўхташ белгиси ёки милтилловчи қизил чироқ, нур қайтаргичли камзул (жилет);
- М1, Н1, Н2, Н3 тоифадаги, микроавтобус ва ғилдиракли тракторларда: тиббиёт қутичаси, ўт ўчиргич, мажбурий тўхташ белгиси ёки милтилловчи қизил чироқ, нур қайтаргичли камзул (жилет);
- М3, Н2, Н3 тоифадаги транспорт воситалари: ўзи юриб кетмаслиги учун ғилдирак диаметрига мос келувчи (камида 2 та) тиргак;
- О тоифадаги, тракторлар, аравалар ва бошқа ўзиюрар машиналар: ташқи нур қайтаргичлар;
- Кажавали мотоцикллар ва электромотоцикллар: тиббиёт қутичаси, мажбурий тўхташ белгиси.
✅ Шу сабабли, барча юқорида кўрсатилган тоифадаги транспорт воситаларида тиббиёт қутичаси ва ўт ўчиргичи бўлмаса, уларни ҳаракатлантириш тақиқланади.
2-савол · 🟡 Ўрта
Қайси ҳолатда эгри йўлда ҳаракатланаётган автомобил турғунлиги таъминланади?
- Узатма уланган ҳолатда
- Узатма ажратилган ҳолатда
- Тезлик оширилганда
ЙҲҚ қоида ва техник изоҳларига асосан:
Бурилишда ҳаракатланаётган автомобилда марказдан қочирма куч вужудга келади. Агар бурилиш ўнг томонга бўлса — қарама-қарши йўналиш бўлагига чиқиб кетиш, чап томонга бўлса — йўл ёқасига чиқиб кетиш эҳтимоли мавжуд.
Узатма ажратилган ҳолатда автомобил ўз ҳаракати билан давом этади ва уни бошқариш қийинлашади. Шу сабабли бурилишга яқинлашганда тезликни мослаб, узатма уланган ҳолатда ҳаракатни давом эттириш керак.
❗ Эътибор беринг:
- Эгри йўлда турғунликнинг асосий шарти — узатма уланган бўлиши.
- Узатма ажратилса, автомобилнинг бошқарувчанлиги пасаяди.
- Тезликни ошириш марказдан қочирма кучни янада кучайтириб, хавфни оширади.
✅ Тўғри жавоб:
"Узатма уланган ҳолатда"
Бурилишда ҳаракатланаётган автомобилда марказдан қочирма куч вужудга келади. Агар бурилиш ўнг томонга бўлса — қарама-қарши йўналиш бўлагига чиқиб кетиш, чап томонга бўлса — йўл ёқасига чиқиб кетиш эҳтимоли мавжуд.
Узатма ажратилган ҳолатда автомобил ўз ҳаракати билан давом этади ва уни бошқариш қийинлашади. Шу сабабли бурилишга яқинлашганда тезликни мослаб, узатма уланган ҳолатда ҳаракатни давом эттириш керак.
❗ Эътибор беринг:
- Эгри йўлда турғунликнинг асосий шарти — узатма уланган бўлиши.
- Узатма ажратилса, автомобилнинг бошқарувчанлиги пасаяди.
- Тезликни ошириш марказдан қочирма кучни янада кучайтириб, хавфни оширади.
✅ Тўғри жавоб:
"Узатма уланган ҳолатда"
3-савол · 🟢 Осон
Автомобилнинг қайси ғилдираклари <сирпаниб» тормозланишга кўпроқ мойил?
- Орқа ғилдираклар
- Олдинги ғилдираклар
Техник изоҳга асосан:
Инерсия кучи таъсири остида автомобилни тормозлаш вақтида оғирлик қайта тақсимланади:
- Олдинги ўққа оғирлик кўпроқ тушади, шу сабабли уларнинг йўлга босувчи кучи ортади ва сирпаниш эҳтимоли камаяди.
- Орқа ўққа эса оғирлик камаяди, бу эса ғилдиракларнинг йўл билан тишлашишини пасайтиради.
Натижада орқа ғилдираклар сирпаниб тормозланишга кўпроқ мойил бўлади.
❗ Эътибор беринг:
- Кучли тормозлаш вақтида орқа ўқда босувчи куч камайиши туфайли автомобилнинг сирпаниб кетиши хавфи ортади.
- Шунинг учун кўплаб автомобилларда барқарорликни таъминлаш учун махсус тормоз кучларини тақсимлаш тизимлари (ABS, EBD) қўлланилади.
✅ Тўғри жавоб:
"Орқа ғилдираклар"
Инерсия кучи таъсири остида автомобилни тормозлаш вақтида оғирлик қайта тақсимланади:
- Олдинги ўққа оғирлик кўпроқ тушади, шу сабабли уларнинг йўлга босувчи кучи ортади ва сирпаниш эҳтимоли камаяди.
- Орқа ўққа эса оғирлик камаяди, бу эса ғилдиракларнинг йўл билан тишлашишини пасайтиради.
Натижада орқа ғилдираклар сирпаниб тормозланишга кўпроқ мойил бўлади.
❗ Эътибор беринг:
- Кучли тормозлаш вақтида орқа ўқда босувчи куч камайиши туфайли автомобилнинг сирпаниб кетиши хавфи ортади.
- Шунинг учун кўплаб автомобилларда барқарорликни таъминлаш учун махсус тормоз кучларини тақсимлаш тизимлари (ABS, EBD) қўлланилади.
✅ Тўғри жавоб:
"Орқа ғилдираклар"
4-савол · 🟡 Ўрта
Суяк синганда қотириб боғлаш учун нимадан шина сифатида фойдаланиш энг қулай?
- Бинт
- Газмол
- Тахта бўлаги
Тиббий қоида ва биринчи ёрдам тартибига асосан:
Суяк синганда шикастланган қўл ёки оёқни қаттиқ восита ёрдамида ҳаракацизлантириш (иммобилизация қилиш) лозим.
Энг қулай шина сифатида тахта бўлаги ёки бошқа қаттиқ предметдан фойдаланилади.
❗ Эътибор беринг:
- Бинт ёки газмол фақат маҳкамлаш учун ишлатилади, улар шина вазифасини бажара олмайди.
- Қаттиқ восита сифатида тахта бўлаги, таёқ, металл пластинка ва шунга ўхшаш буюмлар ишлатилиши мумкин.
- Асосий мақсад — шикастланган жойни қимирлатмаслик ва суяк учларининг силжишини олдини олиш.
✅ Тўғри жавоб:
"Тахта бўлаги".
Суяк синганда шикастланган қўл ёки оёқни қаттиқ восита ёрдамида ҳаракацизлантириш (иммобилизация қилиш) лозим.
Энг қулай шина сифатида тахта бўлаги ёки бошқа қаттиқ предметдан фойдаланилади.
❗ Эътибор беринг:
- Бинт ёки газмол фақат маҳкамлаш учун ишлатилади, улар шина вазифасини бажара олмайди.
- Қаттиқ восита сифатида тахта бўлаги, таёқ, металл пластинка ва шунга ўхшаш буюмлар ишлатилиши мумкин.
- Асосий мақсад — шикастланган жойни қимирлатмаслик ва суяк учларининг силжишини олдини олиш.
✅ Тўғри жавоб:
"Тахта бўлаги".
5-савол · 🟡 Ўрта
Сиз қияликда светофорнинг рухсат берувчи ишорасини кутиб тўхтадингиз. Бунда автомобилни жойида тутиб туришнинг энг яхши усули:
- Тўхтаб туриш тормози билан
- Биринчи узатма уланган ҳолда уловчини жойдан жилмай айлантириш ҳисобига
- Юргизгич ўчирилиб, паст узатма уланган ҳолда
- Ишчи тормоз билан
Техник қоида ва тушунтиришга асосан:
Ишчи (асосий) тормоз тизими автомобил ҳаракатини секинлаштириш ёки тўхтатишга хизмат қилади, лекин узоқ муддатли тўхташ учун мўлжалланмаган.
Тўхтаб туриш тормози эса транспорт воситасини узоқроқ вақт давомида жойида ушлаб туриш, айниқса қияликда ўз-ўзидан силжиб кетмаслиги учун қўлланилади.
Шу сабабли қияликда светофорнинг рухсат берувчи ишорасини кутаётганда автомобилни жойида ушлаб туришнинг энг тўғри усули — тўхтаб туриш тормозидан фойдаланишдир.
❗ Эътибор беринг:
- Ишчи тормоз (педал) фақат вақтинчалик тўхташга хизмат қилади, узоқ муддат босиб туриш ноқулай ва хавфли.
- Узатма уланган ҳолда жойида ушлаб туриш двигател ва узатма механизмларига ортиқча юклама беради.
- Тўхтаб туриш тормози айнан бундай вазиятлар учун мўлжалланган.
✅ Тўғри жавоб:
"Тўхтаб туриш тормози билан"
Ишчи (асосий) тормоз тизими автомобил ҳаракатини секинлаштириш ёки тўхтатишга хизмат қилади, лекин узоқ муддатли тўхташ учун мўлжалланмаган.
Тўхтаб туриш тормози эса транспорт воситасини узоқроқ вақт давомида жойида ушлаб туриш, айниқса қияликда ўз-ўзидан силжиб кетмаслиги учун қўлланилади.
Шу сабабли қияликда светофорнинг рухсат берувчи ишорасини кутаётганда автомобилни жойида ушлаб туришнинг энг тўғри усули — тўхтаб туриш тормозидан фойдаланишдир.
❗ Эътибор беринг:
- Ишчи тормоз (педал) фақат вақтинчалик тўхташга хизмат қилади, узоқ муддат босиб туриш ноқулай ва хавфли.
- Узатма уланган ҳолда жойида ушлаб туриш двигател ва узатма механизмларига ортиқча юклама беради.
- Тўхтаб туриш тормози айнан бундай вазиятлар учун мўлжалланган.
✅ Тўғри жавоб:
"Тўхтаб туриш тормози билан"
Бу мавзуда яна 95 та савол бор — машқ режимида ҳар бирига таҳлил ва қонуний асос берилади.
Бепул бошлаш