27/33-mavzu · Yo'l harakati qoidalari
Yuk tashish
160. Tashilayotgan yukning vazni va oʻqlarga tushadigan ogʻirlik miqdorining taqsimlanishi qonunchilik hujjatlarida belgilangan va ishlab chiqargan korxona tomonidan ushbu transport vositasi uchun belgilangan miqdordan oshmasligi kerak. 161. Haydovchi harakatni boshlashdan oldin yukning toʻgʻri joylashganligiga va mahkamlanganligiga ishonch hosil qilishi, harakatlanish vaqtida esa, yukning tushib ketmasligini va harakatlanishga xalaqit bermasligini taʼminlash maqsadida uning holatini kuzatib borishi kerak. 162. Quyidagi shartlarga amal …
Bepul boshlash · 16 savolYuk tashish
160. Tashilayotgan yukning vazni va oʻqlarga tushadigan ogʻirlik miqdorining taqsimlanishi qonunchilik hujjatlarida belgilangan va ishlab chiqargan korxona tomonidan ushbu transport vositasi uchun belgilangan miqdordan oshmasligi kerak. 161. Haydovchi harakatni boshlashdan oldin yukning toʻgʻri joylashganligiga va mahkamlanganligiga ishonch hosil qilishi, harakatlanish vaqtida esa, yukning tushib ketmasligini va harakatlanishga xalaqit bermasligini taʼminlash maqsadida uning holatini kuzatib borishi kerak. 162. Quyidagi shartlarga amal qilinganda yuk tashishga yoʻl qoʻyiladi: agar yuk haydovch
160Tashilayotgan yukning vazni va oʻqlarga tushadigan ogʻirlik miqdorining taqsimlanishi qonunchilik hujjatlarida belgilangan va ishlab chiqargan korxona tomonidan ushbu transport vositasi uchun belgilangan miqdordan oshmasligi kerak.
161Haydovchi harakatni boshlashdan oldin yukning toʻgʻri joylashganligiga va mahkamlanganligiga ishonch hosil qilishi, harakatlanish vaqtida esa, yukning tushib ketmasligini va harakatlanishga xalaqit bermasligini taʼminlash maqsadida uning holatini kuzatib borishi kerak.
162Quyidagi shartlarga amal qilinganda yuk tashishga yoʻl qoʻyiladi: agar yuk haydovchiga tevarak-atrof koʻrinishini cheklamasa; transport vositasini boshqarishni qiyinlashtirmasa va muvozanatini buzmasa; tashqi yoritish asboblari, gabarit fara chiroqlarini va yorugʻlik qaytargichlarini, roʻyxatdan oʻtkazilganlik davlat raqam belgilari va taniqlik belgilarni, shuningdek, qoʻl bilan beriladigan ishoralarni koʻrishini toʻsmasa; sochiluvchan (qadoqlanmagan) qurilish materiallari, qishloq xoʻjaligi mahsulotlari, sanoat va oziq-ovqat tovarlarini, qurilish va maishiy chiqindilarni, shuningdek, boshqa toʻkiladigan (issiq asfalt, yirik gabaritli va ogʻir yuklardan tashqari) yuklarni N, O3 va O4 toifadagi bortli va oʻzi agʻdaruvchi avtotransport vositalarida majburiy tartibda amaldagi standartlar asosida brezent (zichligi 660 g/m2 dan kam boʻlmagan) yoki polivinilxlorid qoplamali (zichligi 900 g/m2 dan kam boʻlmagan) materiallardan tayyorlangan tent bilan bort sathidan oshirmasdan va bortga mustahkam qotirilib, yuza qismi toʻliq yopilgan boʻlsa. Bunda tent bortni har tomondan 200±50 mm dan kam boʻlmagan holda yopishi va mahkamlovchi moslamalar bilan qotirilishi lozim; avtotransport vositalarining ochiq yuk tashish platformalarida, issiq asfalt, yirik gabaritli va ogʻir yuklardan tashqari, qurilish materiallari, qishloq xoʻjaligi mahsulotlari, sanoat va oziq-ovqat tovarlarini, shuningdek, toʻkiladigan boshqa yuklarni tashishda yuk majburiy tartibda brezent yoki boshqa qalin material bilan yopilgan boʻlsa; shovqin solmasa, chang koʻtarmasa, yoʻlni va atrof muhitni iflos qilmasa; yengil avtomobilning tom qismiga oʻrnatilgan yukxonasidagi yukning balandligi 1 metrdan (maxsus moslamalar bilan mustahkamlangan holda velosipedlar va individual harakatlanish vositalarini tashish bundan mustasno) va uzunligi avtomobilning gabaritidan 0,5 metrdan oshmasa. Agar yukning joylashuvi va holati qayd etilgan talablarga javob bermasa, haydovchi yuqorida sanab oʻtilgan qoidalar buzilishini bartaraf etish choralarini koʻrishi, buning iloji boʻlmasa, keyingi harakatlanishni toʻxtatishi shart.
163Transport vositasining gabaritlaridan oldi yoki orqa tomonga 1 metrdan, yon tomonga gabaritning chetki qismidan 0,4 metrdan ortiq chiqib turgan yuk "Katta oʻlchamli yuk" taniqlik belgisi bilan belgilanishi, sutkaning qorongʻi vaqtida va yetarlicha koʻrinmaydigan sharoitda esa bunga qoʻshimcha ravishda oldi oq rangli chiroq yoki yorugʻlik qaytargich, orqasi esa qizil rangli chiroq yoki yorugʻlik qaytargich bilan belgilanishi kerak.
164Katta hajmli va ogʻir vaznli hamda xavfli yuklarni tashishda gabarit oʻlchamlari yukli yoki yuksiz holda eni boʻyicha 2,55 (refrijeratorlar va izotermik kuzovlar uchun — 2,6) metrdan va balandligi yoʻl sathidan 4 metrdan, uzunligi yakka avtotransport vositasi uchun — 12 metrdan, yarim tirkamali va tirkamali avtopoyezd uchun — 20 metrdan ortiq boʻlgan yoki yuki transport vositasining oldi va orqa nuqtasidan 2 metrdan ortiq chiqib turgan transport vositalarining harakatlanishi DYHXX bilan kelishilishi shart. Avtobus va mikroavtobuslar tomiga yuk tashish uchun moslamalar oʻrnatish, hamda belgilanmagan joylarda yuk tashish taqiqlanadi. Transport vositasida xalqaro yuk tashish transport vositalariga qoʻyiladigan talablarga va Oʻzbekiston Respublikasi xalqaro shartnomalari hamda qonunchilik hujjatlarini hisobga olgan holda belgilangan tashish qoidalariga muvofiq amalga oshiriladi.
Namuna savollar va tahlil
1-savol · 🟡 O'rta
Yuk transport vositasiga shunday joylashtirilishi kerakki, u:
- Yukxona devorlaridan baland chiqmasligi kerak
- Shovqin hosil qilmasligi, chang ko'tarmasligi va atrof-muhitni ifloslantirmasligi kerak
- Transport vositasining orqa o'lchamidan 0,8 metrdan ortiq chiqib turmasligi kerak
YHQ tegishli bo'lim, 162-bandining oltinchi xatboshisiga asosan:
Yuk transport vositasiga shunday joylashtirilishi kerakki, u shovqin solmasa, chang ko'tarmasa, yo'lni va atrof muhitni iflos qilmasa.
❗ E'tibor bering:
- Yuk tashishda asosiy talab — atrof-muhitni asrash va xavfsizlikni ta'minlashdir.
- Yuk joylashuvi transport vositasining barqarorligiga, ko'rinishga va boshqa ishtirokchilarga xavf tug'dirmasligi shart.
- Yukning o'lchamlari va chiqib turish masalalari qo'shimcha bandlarda alohida ko'rsatilgan, ammo bu savolda to'g'ri ta'rif — ifloslanish va shovqinsizlikka oid.
✅ To'g'ri javob:
"Shovqin hosil qilmasligi, chang ko'tarmasligi va atrof-muhitni ifloslantirmasligi kerak"
Yuk transport vositasiga shunday joylashtirilishi kerakki, u shovqin solmasa, chang ko'tarmasa, yo'lni va atrof muhitni iflos qilmasa.
❗ E'tibor bering:
- Yuk tashishda asosiy talab — atrof-muhitni asrash va xavfsizlikni ta'minlashdir.
- Yuk joylashuvi transport vositasining barqarorligiga, ko'rinishga va boshqa ishtirokchilarga xavf tug'dirmasligi shart.
- Yukning o'lchamlari va chiqib turish masalalari qo'shimcha bandlarda alohida ko'rsatilgan, ammo bu savolda to'g'ri ta'rif — ifloslanish va shovqinsizlikka oid.
✅ To'g'ri javob:
"Shovqin hosil qilmasligi, chang ko'tarmasligi va atrof-muhitni ifloslantirmasligi kerak"
2-savol · 🟡 O'rta
Bir tirkamali avtopoyezdning qanday eng katta uzunligida DYHXX ruxsatisiz harakatlanishga yo'l qo'yiladi?
- 16 m
- 18 m
- 20 m
- 22 m
- 24 m
YHQ tegishli bo'lim, 164-bandiga asosan:
Katta hajmli va og'ir vaznli hamda xavfli yuklarni tashishda quyidagi o'lchamlar belgilangan:
- Yakka avtotransport vositasi uzunligi — 12 metr;
- Yarim tirkamali va tirkamali avtopoyezd uzunligi — 20 metr;
- Agar transport vositasi yoki uning yuki ushbu ko'rsatkichlardan oshsa, DYHXX ruxsatisiz harakatlanishga yo'l qo'yilmaydi.
❗ E'tibor bering:
- Bir tirkamali avtopoyezdning uzunligi 20 metrga qadar bo'lsa, u DYHXX ruxsatisiz harakatlanishi mumkin.
- 20 metrdan ortiq bo'lganda esa albatta maxsus ruxsat talab qilinadi.
✅ To'g'ri javob:
"20 m"
Katta hajmli va og'ir vaznli hamda xavfli yuklarni tashishda quyidagi o'lchamlar belgilangan:
- Yakka avtotransport vositasi uzunligi — 12 metr;
- Yarim tirkamali va tirkamali avtopoyezd uzunligi — 20 metr;
- Agar transport vositasi yoki uning yuki ushbu ko'rsatkichlardan oshsa, DYHXX ruxsatisiz harakatlanishga yo'l qo'yilmaydi.
❗ E'tibor bering:
- Bir tirkamali avtopoyezdning uzunligi 20 metrga qadar bo'lsa, u DYHXX ruxsatisiz harakatlanishi mumkin.
- 20 metrdan ortiq bo'lganda esa albatta maxsus ruxsat talab qilinadi.
✅ To'g'ri javob:
"20 m"
3-savol · 🟡 O'rta
Yuk tashish taqiqlanadi, agar:
- Yuk enining chekka nuqtasi oldingi yoki orqa gabarit chirog'ining tashqi chekkasidan 0,4 metrdan ortiq chiqib tursa
- Yuk transport vositasining gabaritlaridan 1 metrdan ortiq chiqib tursa
- Tashilayotgan yuk vazni shu transport vositasi uchun ishlab chiqargan korxona belgilagan kattalikdan ortiq bo'lsa
- Barcha aytilgan hollarda
YHQ tegishli bo'lim, 160-bandiga asosan:
Tashilayotgan yukning vazni va o'qlarga tushadigan og'irlik miqdorining taqsimlanishi qonunchilik hujjatlarida belgilangan va ishlab chiqargan korxona tomonidan ushbu transport vositasi uchun belgilangan miqdordan oshmasligi kerak.
❗ E'tibor bering:
- Yuk transport vositasining konstruktiv gabaritidan chiqishi qoidalarda alohida tartibda belgilangan.
- Lekin bu savolda to'g'ridan-to'g'ri ta'kidlangan asosiy taqiq — vazn me'yoridan oshish holati.
- Transport vositasi ishlab chiqaruvchisi belgilagan yuk ko'tarish qobiliyatidan ortiq yuk tashish qat'iyan taqiqlanadi.
✅ To'g'ri javob:
"Tashilayotgan yuk vazni shu transport vositasi uchun ishlab chiqargan korxona belgilagan kattalikdan ortiq bo'lsa"
Tashilayotgan yukning vazni va o'qlarga tushadigan og'irlik miqdorining taqsimlanishi qonunchilik hujjatlarida belgilangan va ishlab chiqargan korxona tomonidan ushbu transport vositasi uchun belgilangan miqdordan oshmasligi kerak.
❗ E'tibor bering:
- Yuk transport vositasining konstruktiv gabaritidan chiqishi qoidalarda alohida tartibda belgilangan.
- Lekin bu savolda to'g'ridan-to'g'ri ta'kidlangan asosiy taqiq — vazn me'yoridan oshish holati.
- Transport vositasi ishlab chiqaruvchisi belgilagan yuk ko'tarish qobiliyatidan ortiq yuk tashish qat'iyan taqiqlanadi.
✅ To'g'ri javob:
"Tashilayotgan yuk vazni shu transport vositasi uchun ishlab chiqargan korxona belgilagan kattalikdan ortiq bo'lsa"
4-savol · 🟡 O'rta
Kunduzgi vaqtda transportning old yoki orqa tomoniga 1 metrdan ortiq chiqib turgan yuk qanday belgilanadi?
- Diagonali bo'yicha qizil va oq almashuvchi chiziqlari bo'lgan taxtacha yoki bayroqchalar bilan
- Qizil bayroqchalar bilan
- Oq bayroqchalar bilan
YHQ tegishli bo'lim 163-band hamda tegishli bo'lim 176-bandiga asosan:
Transport vositasining gabaritlaridan oldi yoki orqa tomonga 1 metrdan ortiq chiqib turgan yuk "Katta o'lchamli yuk" taniqlik belgisi bilan belgilanadi.
Ushbu belgi — diagonal bo'yicha navbatma-navbat qizil va oq rangli chiziqlar tushirilgan, yorug'lik qaytaradigan yuzaga ega, 400x400 mm o'lchamdagi to'rtburchak shaklidagi taxtacha.
- Kunning qorong'i vaqtida va yetarlicha ko'rinmaydigan sharoitda esa: yukning old tomoni oq rangli chiroq yoki yorug'lik qaytargich bilan, orqa tomoni esa qizil rangli chiroq yoki yorug'lik qaytargich bilan belgilanishi shart.
❗ E'tibor bering:
- Faqat qizil yoki oq bayroqchalar yetarli emas.
- Belgilash albatta "Katta o'lchamli yuk" uchun maxsus taxtacha orqali amalga oshiriladi.
✅ To'g'ri javob:
"Diagonali bo'yicha qizil va oq almashuvchi chiziqlari bo'lgan taxtacha yoki bayroqchalar bilan"
Transport vositasining gabaritlaridan oldi yoki orqa tomonga 1 metrdan ortiq chiqib turgan yuk "Katta o'lchamli yuk" taniqlik belgisi bilan belgilanadi.
Ushbu belgi — diagonal bo'yicha navbatma-navbat qizil va oq rangli chiziqlar tushirilgan, yorug'lik qaytaradigan yuzaga ega, 400x400 mm o'lchamdagi to'rtburchak shaklidagi taxtacha.
- Kunning qorong'i vaqtida va yetarlicha ko'rinmaydigan sharoitda esa: yukning old tomoni oq rangli chiroq yoki yorug'lik qaytargich bilan, orqa tomoni esa qizil rangli chiroq yoki yorug'lik qaytargich bilan belgilanishi shart.
❗ E'tibor bering:
- Faqat qizil yoki oq bayroqchalar yetarli emas.
- Belgilash albatta "Katta o'lchamli yuk" uchun maxsus taxtacha orqali amalga oshiriladi.
✅ To'g'ri javob:
"Diagonali bo'yicha qizil va oq almashuvchi chiziqlari bo'lgan taxtacha yoki bayroqchalar bilan"
5-savol · 🟡 O'rta
Tashilayotgan yuk DYHX xizmatining ruxsatisiz transport vositasi o'lchamlarining orqa nuqtasidan eng katta miqdorda qanday chiqib turishi mumkin?
- 1,0 m
- 1,5 m
- 2,0 m
- 2,5 m
- 4,0 m
YHQ tegishli bo'lim, 164-bandiga asosan:
Katta hajmli va og'ir vaznli hamda xavfli yuklarni tashishda transport vositasi gabarit o'lchamlaridan chiqib ketishi qat'iy belgilangan.
Agar yuk transport vositasining orqa nuqtasidan 2 metrdan ortiq chiqib tursa, bunday harakat DYHXX (yo'l patrul xizmati) bilan kelishilishi shart.
❗ E'tibor bering:
- 2 metrgacha chiqib turish DYHXX ruxsatisiz mumkin.
- 2 metrdan ortiq bo'lsa, majburiy ravishda ruxsat olinishi kerak.
- Bu qoida xavfsizlik uchun zarur, chunki ortiqcha chiqib turgan yuk boshqa qatnashchilarga xavf tug'diradi.
✅ To'g'ri javob:
"2,0 m"
Katta hajmli va og'ir vaznli hamda xavfli yuklarni tashishda transport vositasi gabarit o'lchamlaridan chiqib ketishi qat'iy belgilangan.
Agar yuk transport vositasining orqa nuqtasidan 2 metrdan ortiq chiqib tursa, bunday harakat DYHXX (yo'l patrul xizmati) bilan kelishilishi shart.
❗ E'tibor bering:
- 2 metrgacha chiqib turish DYHXX ruxsatisiz mumkin.
- 2 metrdan ortiq bo'lsa, majburiy ravishda ruxsat olinishi kerak.
- Bu qoida xavfsizlik uchun zarur, chunki ortiqcha chiqib turgan yuk boshqa qatnashchilarga xavf tug'diradi.
✅ To'g'ri javob:
"2,0 m"
Bu mavzuda yana 11 ta savol bor — mashq rejimida har biriga tahlil va qonuniy asos beriladi.
Bepul boshlash