Leksikologiya va frazeologiya — test savollari javoblari bilan (4-sahifa)
- A) Yurak urib turadi
- B) Yuragim sezdi — ichki his-tuyg'u, his organi ma'nosida
- C) Yurak qon haydaydi
- D) Yurak kasalligi
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: B) Yuragim sezdi — ichki his-tuyg'u, his organi ma'nosida
- A) Faqat yangi so'z yasalishi orqali
- B) Ko'chma ma'no rivojlanishi orqali — metafora, metonimiya, sinekdoxa; shuningdek, o'zlashma so'zlar va neologizmlar orqali
- C) Faqat grammatik qo'shimchalar orqali
- D) Faqat boshqa tillardan o'zlashtirib
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: B) Ko'chma ma'no rivojlanishi orqali — metafora, metonimiya, sinekdoxa; shuningdek, o'zlashma so'zlar va neologizmlar orqali
- A) Bitta ma'nosi bor, to'g'ri ma'no
- B) Bir nechta: 1) anatomik organ (to'g'ri ma'no); 2) nutq, aloqa vositasi; 3) biron xalq tili; 4) poyabzal tili — barchasi metafora asosida kengaygan ko'chma ma'nolar
- C) Ikki ma'no bor, ikkisi ham to'g'ri
- D) Uch ma'no bor, barchasi ko'chma
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: B) Bir nechta: 1) anatomik organ (to'g'ri ma'no); 2) nutq, aloqa vositasi; 3) biron xalq tili; 4) poyabzal tili — barchasi metafora asosida kengaygan ko'chma ma'nolar
- A) Ular bir xil narsa
- B) Intensional (mazmun) — so'z ifodalagan tushunchaning xususiyatlari majmui; ekstensional (hajm) — o'sha tushuncha tatbiq etiladigan real obyektlar to'plami; masalan: "daraxt" intensionali — o'simlik, tana, shox-shabbalar; ekstensionali — barcha konkret daraxtlar
- C) Intensional she'rda, ekstensional nasrda
- D) Ekstensional lug'atda beriladi
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: B) Intensional (mazmun) — so'z ifodalagan tushunchaning xususiyatlari majmui; ekstensional (hajm) — o'sha tushuncha tatbiq etiladigan real obyektlar to'plami; masalan: "daraxt" intensionali — o'simlik, tana, shox-shabbalar; ekstensionali — barcha konkret daraxtlar
- A) So'zning ma'nosi torayishi
- B) So'zning dastlabki tor ma'nosi vaqt o'tishi bilan kengroq doirani qamrab olishi; masalan, "telefon" avval sim telefon, hozir mobil, internet telefon ham
- C) So'zning boshqa tildan o'zlashtirilishi
- D) So'zga yangi qo'shimcha qo'shilishi
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: B) So'zning dastlabki tor ma'nosi vaqt o'tishi bilan kengroq doirani qamrab olishi; masalan, "telefon" avval sim telefon, hozir mobil, internet telefon ham
- A) Ular bir xil narsa
- B) Leksema — so'zning abstrakt lug'aviy birligi (barcha shakllari bilan); semema — leksemaning bitta ma'nosi (ko'p ma'noli so'zda bir nechta semema); sema — setemaning eng kichik ma'noviy komponenti (masalan: "ayol" semasi: [+inson], [+urg'ochi], [+katta yoshli])
- C) Semema gapda, leksema lug'atda
- D) Sema fonetik birlik
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: B) Leksema — so'zning abstrakt lug'aviy birligi (barcha shakllari bilan); semema — leksemaning bitta ma'nosi (ko'p ma'noli so'zda bir nechta semema); sema — setemaning eng kichik ma'noviy komponenti (masalan: "ayol" semasi: [+inson], [+urg'ochi], [+katta yoshli])
- A) So'zlarni bo'g'inga ajratish
- B) So'z ma'nosini eng kichik semantik belgilar (semalar) yig'indisi sifatida tasvirlash; masalan: "bola" = [+inson] [+yosh] [-katta]; "o'g'il" = [+inson] [+yosh] [-katta] [+erkak] — bu sinonimlar va giponimlar orasidagi ma'no farqini aniqlashda qo'llanadi
- C) So'z tarkibini morfemaga ajratish
- D) Gapni bo'laklarga ajratish
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: B) So'z ma'nosini eng kichik semantik belgilar (semalar) yig'indisi sifatida tasvirlash; masalan: "bola" = [+inson] [+yosh] [-katta]; "o'g'il" = [+inson] [+yosh] [-katta] [+erkak] — bu sinonimlar va giponimlar orasidagi ma'no farqini aniqlashda qo'llanadi
- A) So'zning yangi ma'no kasb etishi
- B) Vaqt o'tishi bilan so'zning asl semantik mazmuni zaiflashib, grammatik yoki diskurs funksiyasiga o'tishi; masalan: o'zbek tilida "edi" fe'li to'liq ma'nosini yo'qotib, yordamchi fe'lga aylangan; inglizchada "very" aslida "true/real" ma'nosini bildirgan
- C) So'zning eskirishi
- D) So'z shaklining o'zgarishi
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: B) Vaqt o'tishi bilan so'zning asl semantik mazmuni zaiflashib, grammatik yoki diskurs funksiyasiga o'tishi; masalan: o'zbek tilida "edi" fe'li to'liq ma'nosini yo'qotib, yordamchi fe'lga aylangan; inglizchada "very" aslida "true/real" ma'nosini bildirgan
- A) Har bir so'zning aniq chegarasi bor
- B) Tushunchalar aniq ta'rif orqali emas, balki namuna (prototip) atrofida tashkil topadi; masalan: "qush" deyilganda ko'pchilik avval chumchuq tasavvur qiladi — bu prototip; pingvin ham qush, lekin prototipdan uzoq; bu ko'p ma'noli so'zlar va kategoriyalar noaniqligini tushuntiradi
- C) So'zlar faqat lug'at ta'rifi bilan belgilanadi
- D) Barcha tushunchalar teng darajada prototip
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: B) Tushunchalar aniq ta'rif orqali emas, balki namuna (prototip) atrofida tashkil topadi; masalan: "qush" deyilganda ko'pchilik avval chumchuq tasavvur qiladi — bu prototip; pingvin ham qush, lekin prototipdan uzoq; bu ko'p ma'noli so'zlar va kategoriyalar noaniqligini tushuntiradi
- A) Ular bir xil hodisa
- B) Polisemiya — so'zda bir-biriga bog'liq bir necha ma'no; enantiosemiya — bir so'zda o'zaro qarama-qarshi ma'nolarning mavjudligi; masalan: "ko'r" fe'li — "ko'r" (imperativ, boshla) va "ko'r" (sifat, ko'rolmaydigan); yoki ruscha "zasluzhit'" — ham "mehnat bilan topmoq", ham "jazoga loyiq bo'lmoq"
- C) Enantiosemiya ko'p ma'nolilikning alohida turi emas
- D) Polisemiya faqat otiarga xos
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: B) Polisemiya — so'zda bir-biriga bog'liq bir necha ma'no; enantiosemiya — bir so'zda o'zaro qarama-qarshi ma'nolarning mavjudligi; masalan: "ko'r" fe'li — "ko'r" (imperativ, boshla) va "ko'r" (sifat, ko'rolmaydigan); yoki ruscha "zasluzhit'" — ham "mehnat bilan topmoq", ham "jazoga loyiq bo'lmoq"
Bu — mavzuning ochiq namuna qismi. To'liq bank, vaqt rejimi, tahlil va xatolar ustida ishlash — test rejimida.