IELTS yoki Milliy sertifikat: abituriyent uchun qaysi biri foydali?
Gʻolibjon Davronov
Qisqacha javob. DTM balli nuqtai nazaridan ikkalasi teng kuchga ega: IELTS 5.5+ ham, milliy sertifikat B2 darajasi ham chet tili fanidan maksimal ball (1-fan uchun 93, 2-fan uchun 63) beradi; IELTS 4.0–5.0 va milliy B1 esa maksimalning 75 foizini. Farq narx, amal qilish muddati va maqsadda: rejangiz faqat O'zbekistonda o'qish bo'lsa — milliy sertifikat arzonroq va yetarli; chet elda o'qish yoki xalqaro dastur ko'zda tutilsa — IELTS universalroq. Quyida halol taqqoslash.
DTM'da ikkalasi qanday hisoblanadi?
Qabul qoidalariga ko'ra xalqaro sertifikatlar CEFR darajasiga tenglashtiriladi va milliy sertifikat bilan bir xil jadval bo'yicha ball beradi. Ya'ni davlat imtihonida IELTS'ning milliy sertifikatdan ustunligi yo'q — muhimi qaysi CEFR darajaga chiqqaningiz:
| Sertifikat va natija | CEFR ekvivalenti | 2-fan bo'lsa (63) | 1-fan bo'lsa (93) |
|---|---|---|---|
| IELTS 5.5 va yuqori | B2+ | 63 | 93 |
| IELTS 4.0 – 5.0 | B1 | 47,2 | 69,8 |
| TOEFL iBT 72 va yuqori | B2+ | 63 | 93 |
| TOEFL iBT 42 – 71 | B1 | 47,2 | 69,8 |
| Milliy sertifikat B2 / C1 / C2 | B2+ | 63 | 93 |
| Milliy sertifikat B1 | B1 | 47,2 | 69,8 |
| Har ikkisida A2 va past | A2 | 0 | 0 |
B1 darajaga maksimal ballning 75 foizi berilishi 2026-yil 2-iyunda Adliya vazirligida 3515-2 raqami bilan ro'yxatdan o'tkazilgan tartibga asoslanadi — bu o'zgarish tarixi haqida: B1 sertifikat endi 75% ball beradi. Barcha darajalar bo'yicha to'liq konvertatsiya Milliy sertifikat sahifasida berilgan.
Narx va tashkiliy jihatdan qaysi biri qulay?
Bu yerda farq sezilarli, va u ko'pincha hal qiluvchi omil bo'ladi:
- Narx. IELTS — xalqaro imtihon, to'lovi bir necha million so'mni tashkil qiladi va valyuta kursiga bog'liq. Milliy sertifikat imtihoni davlat tomonidan o'tkaziladi va bir necha barobar arzon. Agar maqsad faqat DTM balli bo'lsa, bir xil natija uchun ortiqcha to'lashning ma'nosi yo'q.
- Amal qilish muddati. IELTS natijasi 2 yil amal qiladi. Milliy sertifikatning muddati sertifikat turiga qarab belgilanadi va blankada ko'rsatiladi — ariza topshirishdan oldin muddatini albatta tekshiring.
- Topshirish imkoniyati. IELTS yirik shaharlarda muntazam o'tkaziladi, lekin joy va sana band bo'lishi mumkin. Milliy sertifikat sessiyalari ham yil davomida bir necha marta o'tkaziladi — rasmiy jadvalni uzbmb.uz orqali kuzating.
- Format. IELTS'da Speaking va Writing ham baholanadi — bu tilni har tomonlama bilishni talab qiladi. Milliy til sertifikati ham to'rt ko'nikmani qamrab oladi, lekin topshiriqlar mahalliy standartga mos tuziladi.
IELTS qachon to'g'ri tanlov bo'ladi?
IELTS'ning kuchli tomoni — universalligi. U dunyoning aksariyat universitetlari, ish beruvchilari va viza idoralari tomonidan tan olinadi. Agar quyidagilardan biri sizga tegishli bo'lsa, IELTS'ga sarflangan pul o'zini oqlaydi:
- Chet elda o'qish yoki almashinuv dasturlarida qatnashish rejasi bor;
- O'zbekistondagi xalqaro universitetlarga (til talabi IELTS bilan qo'yilgan dasturlarga) hujjat topshirmoqchisiz;
- Til darajangiz allaqachon yuqori va bitta imtihon bilan ham DTM, ham xalqaro maqsadlarni yopmoqchisiz.
Milliy sertifikat qachon to'g'ri tanlov bo'ladi?
Milliy sertifikatning kuchli tomoni — maqsadga aniq moslashgani va arzonligi. U quyidagi holatlarda oqilona tanlov:
- Maqsad — faqat O'zbekistondagi OTMga kirish: DTM'da beradigan balli IELTS bilan bir xil;
- Byudjet cheklangan: tejalgan pulni tayyorgarlik kurslariga yoki boshqa fanlarga yo'naltirish mumkin;
- Til fanidan tashqari fan sertifikati ham kerak: matematika, fizika, kimyo kabi fanlar bo'yicha xalqaro muqobil DTM'da hisobga olinmaydi, milliy fan sertifikati esa A+/A darajada 93 yoki 63 ball beradi;
- Sertifikat imtihonini oldindan topshirib, asosiy imtihon kunini yengillashtirmoqchisiz — sertifikati borlar test kuni o'sha fan uchun markazga bormaydi.
Qaysi birini tanlashdan avval nimani hisoblash kerak?
Eng muhim savol — sertifikat sizga real nechta ball qo'shadi. Buni taxmin qilib o'tirmang: TestMakon'da sertifikatingizni profilga qo'shsangiz, DTM simulyatsiyasi uni avtomatik hisobga oladi va 189 ballik shkalada yakuniy natijangizni ko'rsatadi. Keyin bu natijani 2026-yilgi rasmiy o'tish ballari bilan solishtirib, tanlagan yo'nalishingizga yetish-yetmasligini aniq ko'rasiz. Til darajangiz hozircha B1 atrofida bo'lsa ham xafa bo'lmang: 75% qoida tufayli bu ham salmoqli ball — va uni keyinroq B2 ga ko'tarib, to'liq ballga chiqish imkoni doim ochiq.
Manba: TestMakon.uz «Milliy sertifikat» sahifasi (testmakon.uz/milliy-sertifikat/) — CEFR va xalqaro sertifikatlar konvertatsiya jadvali; Adliya vazirligida 2026-yil 2-iyunda 3515-2 raqami bilan ro'yxatdan o'tkazilgan tartib; uzbmb.uz.
