11-sinf Ona tili 1-qism

UO‘T: 811.512.133’242(075.3) KBT 83.3ya72 O-58 Mualliflar: N. M. M ahmudov, Y. R. Odilov, G. Sh. Ziyodullayeva Mahmudov, N. O-58 Ona tili: O‘rta ta’lim muassasalarining 11-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari o‘quvchilari uchun darslik / N. M. M ahmudov va boshq. — Toshkent: «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, 2018. — 112 bet. u O ‘T: 811.512.133’242(075.3) KBT 83.3ya72 Of • • || J - lug'at. savol va topshi- riqlar; Shartli belgilar: ^ — esda saqlang; U — bilib oling; — iqtidorli o‘quvchi- lar uchun mashq; — uyga vazifa. Respublika maqsadli kitob jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan chop etildi. ISBN 978-9943-07-620-4 © Mahmudov N. va boshq., 2018. © …

KIRISH Aziz o ‘quvchilar! Siz o‘zbek tilining yer yuzidagi qadimiy va boy tillardan biri ekanligini juda yaxshi bilasiz. Uning ko‘lamli va muhtasham so‘z xazinasi, tovushlar rang-barangligi va mantiqiy-grammatik boyligi qiyossizdir. Ajdodlarimiz tomonidan bu tilda yaratilgan aql va badiiyat durdonalarining bashariyat tamadduniga qo‘shgan muazzam hissasi buning isboti bo‘lib kelmoqda. Albatta, bu adoqsiz iftixorga munosibdir. Muborak hadisi shariflarda «Kishining zeb-u ziynati, go‘zalligi uning tilidadir» deyiladi. «Odobning boshi til» ekanligini Mahmud Koshg‘ariy bobomiz maqol tarzida qayd qilgan. Bizda, bizning madaniyatimizda latif so‘zga oshuftalik, nutq latofatidan zavqlanish, ona tilida…

Siz umumiy tarzda bo‘lsa-da, bilganingizday, til fikr ifodalash, dunyoni bilish, bilim-tajribalarni to‘plash, saqlash va keyingi avlodlarga yetkazish, milliy-ruhiy munosabatlarni aks ettirish, go‘zallikni namoyon qilish kabi bir qancha vazifalarni bajaradi. Bu vazifalarning barchasi muhim. Shuning uchun tilni faqat va faqat kishilar o‘rtasidagi aloqa vositasi sifatida talqin etish to‘g‘ri bo‘lmaydi. Bu sinfda endi Siz ta’sirli nutq — madaniy nutq tuzish malakalari, ya’ni nutq madaniyati bilan tanishasiz, uning asosiy tushunchalarini egallaysiz. Nutqning madaniyligini, demakki, ta’sir quvvatini ta’min etadigan to‘g‘rilik, aniqlik, mantiqiylik, ifodalilik, boylik, soflik, jo‘yalilik kabi bir q…