Yana 1 568 maktab 100 ballik baholashga o'tadi: nima o'zgaradi
Gʻolibjon Davronov
27-avgust kuni Maktabgacha va maktab ta'limi vazirligi yangi baholash tizimi joriy etiladigan maktablar ro'yxatini tasdiqladi. 2026/2027-o'quv yilidan qo'shimcha 1 568 ta umumiy o'rta ta'lim maktabi mezonlarga asoslangan baholashga o'tadi. Shu bilan tizim respublika bo'yicha 5 000 dan ortiq maktabni qamrab oladi. Darslar 2-sentabrda boshlanadi — ya'ni o'zgarish besh kundan keyin kuchga kiradi.
Avval qanday edi, endi qanday bo'ladi
Mezonlarga asoslangan baholash O'zbekiston maktablarida ilk bor 2023-yilda joriy etilgan va o'shanda 500 ta maktabni qamragan. Uch yilda tizim to'rt barobardan ko'proq kengaydi.
| Yil | Tizimga qo'shilgan maktablar | Jami qamrov |
|---|---|---|
| 2023 | 500 (birinchi to'lqin) | 500 |
| 2024–2025 | bosqichma-bosqich kengaytirildi | 3 400 dan ortiq |
| 2026/2027 | 1 568 | 5 000 dan ortiq |
Asosiy farq shkalada emas, balki bahoning qayerdan kelib chiqishida.
| Nima | Eski tizim | Mezonli tizim |
|---|---|---|
| Shkala | 5 ballik | 100 ballik |
| Baho nimaga qo'yiladi | umumiy taassurot, javob "to'g'ri/noto'g'ri" | oldindan e'lon qilingan mezonlar |
| O'quvchi bahoni oldindan biladimi | yo'q | ha — mezon ish boshlanishidan oldin beriladi |
| Tahlil | chorak oxirida o'rtacha | har mezon bo'yicha alohida |
100 ballik shkala 5 ballikka qanday aylanadi
Mezonli tizimda o'quvchi yig'gan ball foizga o'tkaziladi, foiz esa jurnalga tushadigan bahoga aylanadi. Amaldagi jadval quyidagicha ishlaydi: 86–100 ball — «5», 71–85 ball — «4», 56–70 ball — «3», 55 balldan past — «2». Ya'ni «4» olish uchun ishning kamida 71 foizini mezonlar bo'yicha bajarish kerak.
Ishlab chiqilgan misol. Matematikadan summativ ish 40 ballik. O'quvchi 29 ball to'pladi. 29 / 40 = 72,5 foiz — bu «4». Eski tizimda o'sha ish uchun o'qituvchi «4» ham, «3» ham qo'yishi mumkin edi va buni tushuntirib berish qiyin bo'lardi. Endi 29 ball qaysi mezonlardan yig'ilgani va qaysi 11 ball yo'qotilgani jadvalda ko'rinadi.
Kim yutadi
Birinchi navbatda — tayyorgarlikni o'zi rejalashtiradigan o'quvchi. Mezonlar ish boshlanishidan oldin beriladi, demak nimani mashq qilish kerakligi oldindan ma'lum. «O'qituvchi nimani so'raydi?» degan savol «qaysi mezonda kuchsizman?» degan savolga almashadi.
Ikkinchidan — 11-sinf o'quvchisi. Mezonli baho DTM test bali bilan bir mantiqda ishlaydi: ikkalasi ham «umumiy taassurot» emas, aniq sanaladigan natija. Bizning bazamizdagi 466 903 ta ishlangan tengsizlik savolining atigi 28,1 foizi to'g'ri yechilgan — bu raqam aynan mezon bo'yicha ajratilgani uchun foydali. Yillik «4» baho bunday teshikni yashiradi, mezonli tahlil esa ko'rsatadi.
Uchinchidan — ota-ona. Chorak oxirida «bolangiz yaxshi o'qiyapti» degan javob o'rniga qaysi mezonda necha ball yo'qotilgani ko'rinadi.
Kim uchun qiyin bo'ladi
Faqat yakuniy nazorat oldidan o'qiydigan o'quvchi uchun. Mezonli tizimda ball chorak davomida bo'lib yig'iladi: har summativ ish o'z ulushini qo'shadi. Oxirgi haftada hammasini qoplab bo'lmaydi, chunki o'tib ketgan ishlarning balli o'zgarmaydi.
Ikkinchi qiyinchilik — o'qituvchi bilan «bahoni ko'taring» suhbati endi ishlamaydi. Ball mezonga bog'langan; uni o'zgartirish uchun ishning o'zi qayta baholanishi kerak.
Sizning maktabingiz ro'yxatdami — qanday bilasiz
Vazirlik ro'yxatni e'lon qildi. Tekshirishning eng qisqa yo'li — maktab ma'muriyatidan so'rash: 2026/2027-o'quv yilida maktab mezonlarga asoslangan baholashga o'tadimi. Direktor o'rinbosarlari bu ro'yxat bo'yicha maxsus seminar-treninglardan o'tkazilgan, shuning uchun javob maktabda bor.
Ro'yxatda bo'lmasa ham, bu tizim bosqichma-bosqich kengayib bormoqda: 500 dan 5 000 gacha uch yilda yetdi. Qolgan maktablar keyingi to'lqinlarda qo'shiladi.
Shu hafta nima qilish kerak
- Maktabdan so'rang: mezonli baholashga o'tamizmi va birinchi summativ ish qachon.
- O'tsangiz — birinchi darsda mezonlar jadvalini so'rang. U beriladigan hujjat, so'rash mumkin.
- Chorak boshidan ball yig'ing. Oxirgi haftada tuzatib bo'lmaydigan tizim bu.
- Zaif mavzuni chorak oxirini kutmasdan aniqlang. Buning uchun mavzu bo'yicha mashq testlari ishlaydi — natijadan qaysi mavzuda necha foiz to'g'ri yechganingiz ko'rinadi.
DTMga tayyorlanayotgan bo'lsangiz
Mezonli baho DTM baliga to'g'ridan-to'g'ri qo'shilmaydi — kirish bali faqat test natijasidan hisoblanadi. Lekin ikki tizim bir xil narsani o'lchaydi. 2026-yilgi qabulda grant bo'yicha o'rtacha o'tish bali 134,6, to'lov-kontrakt bo'yicha 93,7 ball bo'ldi; ayni paytda 233 935 abituriyent minimal 56,7 ball chegarasidan past to'pladi. Mezonli baholashning ma'nosi shu chegaradan oldinroq — 9-10-sinfdayoq — nima yetishmayotganini ko'rsatishda.
Bog'liq materiallar: arizachilar kamaydi, lekin o'tish bali oshdi · kontraktga necha ball kerak bo'ldi · DTM tayyorgarlik qo'llanmasi.
Manba: Maktabgacha va maktab ta'limi vazirligining 2026-yil 27-avgustdagi rasmiy e'loni — yangi baholash tizimi joriy etiladigan maktablar ro'yxati tasdiqlangani, 1 568 ta maktab va 5 000 dan ortiq umumiy qamrov haqida. Tekshirilgan sana: 2026-yil 28-avgust.
