IELTS ёки Миллий сертификат: абитуриент учун қайси бири фойдали?
Ғолибжон Давронов
Қисқача жавоб. ДТМ балли нуқтаи назаридан иккаласи тенг кучга эга: IELTS 5.5+ ҳам, миллий сертификат Б2 даражаси ҳам чет тили фанидан максимал балл (1-фан учун 93, 2-фан учун 63) беради; IELTS 4.0–5.0 ва миллий Б1 эса максималнинг 75 фоизини. Фарқ нарх, амал қилиш муддати ва мақсадда: режангиз фақат Ўзбекистонда ўқиш бўлса — миллий сертификат арзонроқ ва етарли; чет элда ўқиш ёки халқаро дастур кўзда тутилса — IELTS универсалроқ. Қуйида ҳалол таққослаш.
ДТМъда иккаласи қандай ҳисобланади?
Қабул қоидаларига кўра халқаро сертификатлар CEFR даражасига тенглаштирилади ва миллий сертификат билан бир хил жадвал бўйича балл беради. Яъни давлат имтиҳонида ИЭЛЦънинг миллий сертификатдан устунлиги йўқ — муҳими қайси CEFR даражага чиққанингиз:
| Сертификат ва натижа | CEFR эквиваленти | 2-фан бўлса (63) | 1-фан бўлса (93) |
|---|---|---|---|
| IELTS 5.5 ва юқори | Б2+ | 63 | 93 |
| IELTS 4.0 – 5.0 | Б1 | 47,2 | 69,8 |
| TOEFL иБТ 72 ва юқори | Б2+ | 63 | 93 |
| TOEFL иБТ 42 – 71 | Б1 | 47,2 | 69,8 |
| Миллий сертификат Б2 / С1 / С2 | Б2+ | 63 | 93 |
| Миллий сертификат Б1 | Б1 | 47,2 | 69,8 |
| Ҳар иккисида А2 ва паст | А2 | 0 | 0 |
Б1 даражага максимал баллнинг 75 фоизи берилиши 2026-йил 2-июнда Адлия вазирлигида 3515-2 рақами билан рўйхатдан ўтказилган тартибга асосланади — бу ўзгариш тарихи ҳақида: Б1 сертификат энди 75% балл беради. Барча даражалар бўйича тўлиқ конвертация Миллий сертификат саҳифасида берилган.
Нарх ва ташкилий жиҳатдан қайси бири қулай?
Бу ерда фарқ сезиларли, ва у кўпинча ҳал қилувчи омил бўлади:
- Нарх. IELTS — халқаро имтиҳон, тўлови бир неча миллион сўмни ташкил қилади ва валюта курсига боғлиқ. Миллий сертификат имтиҳони давлат томонидан ўтказилади ва бир неча баробар арзон. Агар мақсад фақат ДТМ балли бўлса, бир хил натижа учун ортиқча тўлашнинг маъноси йўқ.
- Амал қилиш муддати. IELTS натижаси 2 йил амал қилади. Миллий сертификатнинг муддати сертификат турига қараб белгиланади ва бланкада кўрсатилади — ариза топширишдан олдин муддатини албатта текширинг.
- Топшириш имконияти. IELTS йирик шаҳарларда мунтазам ўтказилади, лекин жой ва сана банд бўлиши мумкин. Миллий сертификат сессиялари ҳам йил давомида бир неча марта ўтказилади — расмий жадвални uzbmb.uz орқали кузатинг.
- Формат. ИЭЛЦъда Спеакинг ва Вритинг ҳам баҳоланади — бу тилни ҳар томонлама билишни талаб қилади. Миллий тил сертификати ҳам тўрт кўникмани қамраб олади, лекин топшириқлар маҳаллий стандартга мос тузилади.
IELTS қачон тўғри танлов бўлади?
ИЭЛЦънинг кучли томони — универсаллиги. У дунёнинг аксарият университетлари, иш берувчилари ва виза идоралари томонидан тан олинади. Агар қуйидагилардан бири сизга тегишли бўлса, ИЭЛЦъга сарфланган пул ўзини оқлайди:
- Чет элда ўқиш ёки алмашинув дастурларида қатнашиш режаси бор;
- Ўзбекистондаги халқаро университетларга (тил талаби IELTS билан қўйилган дастурларга) ҳужжат топширмоқчисиз;
- Тил даражангиз аллақачон юқори ва битта имтиҳон билан ҳам ДТМ, ҳам халқаро мақсадларни ёпмоқчисиз.
Миллий сертификат қачон тўғри танлов бўлади?
Миллий сертификатнинг кучли томони — мақсадга аниқ мослашгани ва арзонлиги. У қуйидаги ҳолатларда оқилона танлов:
- Мақсад — фақат Ўзбекистондаги ОТМга кириш: ДТМъда берадиган балли IELTS билан бир хил;
- Бюджет чекланган: тежалган пулни тайёргарлик курсларига ёки бошқа фанларга йўналтириш мумкин;
- Тил фанидан ташқари фан сертификати ҳам керак: математика, физика, кимё каби фанлар бўйича халқаро муқобил ДТМъда ҳисобга олинмайди, миллий фан сертификати эса А+/А даражада 93 ёки 63 балл беради;
- Сертификат имтиҳонини олдиндан топшириб, асосий имтиҳон кунини енгиллаштирмоқчисиз — сертификати борлар тест куни ўша фан учун марказга бормайди.
Қайси бирини танлашдан аввал нимани ҳисоблаш керак?
Энг муҳим савол — сертификат сизга реал нечта балл қўшади. Буни тахмин қилиб ўтирманг: ТестМаконъда сертификатингизни профилга қўшсангиз, ДТМ симуляцияси уни автоматик ҳисобга олади ва 189 баллик шкалада якуний натижангизни кўрсатади. Кейин бу натижани 2026-йилги расмий ўтиш баллари билан солиштириб, танлаган йўналишингизга етиш-етмаслигини аниқ кўрасиз. Тил даражангиз ҳозирча Б1 атрофида бўлса ҳам хафа бўлманг: 75% қоида туфайли бу ҳам салмоқли балл — ва уни кейинроқ Б2 га кўтариб, тўлиқ баллга чиқиш имкони доим очиқ.
Манба: TestMakon.uz «Миллий сертификат» саҳифаси (testmakon.uz/milliy-sertifikat/) — CEFR ва халқаро сертификатлар конвертация жадвали; Адлия вазирлигида 2026-йил 2-июнда 3515-2 рақами билан рўйхатдан ўтказилган тартиб; uzbmb.uz.
