Битирувчи маоши 4,9 млн: қайси олийгоҳ кўп тўлайди ва неча балл керак
Ғолибжон Давронов
Таълим сифатини таъминлаш миллий агентлиги битирувчиларнинг расмий ойлик даромадини таҳлил қилди: 2025-йил июлидан 2026-йил июнигача республика бўйича ўртача кўрсаткич 4,9 миллион сўм. Лекин энг қизиқ нарса рўйхатнинг ўзида эмас — уни ўтиш баллари билан ёнма-ён қўйганда кўринади.
Соҳалар кесими
| Соҳа | Ўртача ойлик даромад |
|---|---|
| Ижод ва спорт | 6,33 млн |
| Амалий фанлар | 5,5 млн |
| Ижтимоий-гуманитар | 4,61 млн |
| Тиббиёт | 4,43 млн |
| Республика ўртачаси | 4,9 млн |
Тиббиёт рўйхатнинг пастида тургани кўпчиликни ҳайрон қолдиради. Сабаб методикада: агентлик расмий қайд этилган даромадни ҳисобга олган ва уни битирувчи яшаётган ҳудуддаги ўртача иш ҳақи билан солиштирган. Тиббиёт битирувчисининг биринчи йиллари резидентура ва паст разрядга тўғри келади.
Олийгоҳлар бўйича ва неча балл кераклиги
| Олийгоҳ | Битирувчи маоши | Контракт учун энг паст балл (2026) |
|---|---|---|
| VGIK Тошкент филиали | 23,4 млн | — |
| Inha университети | 12,6 млн | — |
| Вестминстер университети | 12,5 млн | — |
| Жаҳон иқтисодиёти ва дипломатия университети | 10,6 млн | 161,6 |
| Тошкент давлат иқтисодиёт университети | 10,3 млн | 59,1 |
| Тошкент ахборот технологиялари университети | 9,4 млн | 56,7 |
| Сингапур менежмент институти (MDIS) | 9,3 млн | — |
| Плеханов университети Тошкент филиали | 9,0 млн | — |
| Тошкент давлат юридик университети | 8,4 млн | 164,9 |
| Навоий кончилик ва технологиялар университети | 8,1 млн | 56,7 |
Ўнг устун — бизнинг 2026-йилги қабул базамиздан: ўша олийгоҳга контракт асосида кириш учун энг паст ўтиш бали. Хорижий ва нодавлат олийгоҳлар давлат қабул танловида қатнашмайди, шунинг учун уларда чизиқча турибди — улар ўз қоидалари бўйича қабул қилади.
Жадвалдаги энг кутилмаган рақам
Тошкент ахборот технологиялари университети битирувчиси ўртача 9,4 миллион олади — республика ўртачасидан деярли икки баробар кўп. Айни пайтда ТАТУга контракт асосида кириш учун энг паст ўтиш бали — 56,7, яъни минимал балл.
Навоий кончилик ва технологиялар университетида ҳам худди шундай: контракт минимали 56,7, битирувчи маоши 8,1 миллион.
Таққосланг: Жаҳон иқтисодиёти ва дипломатия университетига контракт билан кириш учун 161,6 балл керак, битирувчи маоши эса 10,6 миллион. Яъни 105 балл кўп тўплаш 1,2 миллион сўм фарқ беради.
Амалий ҳисоб. Баллингиз 60 бўлсин. Иқтисодиёт ёки ҳуқуқ йўналишидаги кучли олийгоҳларга етмайсиз. Лекин TATU ёки Навоий кончилигининг контракт гуруҳларига ариза беришингиз мумкин — ва ўша олийгоҳлар битирувчилари республика ўртачасидан кўпроқ даромад олади. Паст балл «паст маош» дегани эмас; муҳими — қайси соҳага тушишингиз.
Ҳудудлар: қаерда ишлаганингиз ҳам ҳал қилади
Энг юқори ўртача даромад Тошкент шаҳрига тўғри келади — 6,6 миллион. Навоий вилоятида қарийб 5 миллион, Тошкент вилоятида 4,96 миллион.
Навоийнинг учликка кириши тасодиф эмас: вилоятда кончилик ва саноат корхоналари кўп, улар техник йўналиш битирувчисига юқори маош беради. Бу жадвалдаги Навоий кончилик университети рақами билан бир-бирини тасдиқлайди.
Бу рақамларни қандай нотўғри ўқишади
Биринчи хато: «VGIK филиалига кираман, 23,4 миллион оламан» деб ўйлаш. Бу ўртача кўрсаткич ва у кичик битирувчилар гуруҳидан ҳисобланган — бир нечта юқори даромад бутун ўртачани кўтаради.
Иккинчи хато: тиббиётни паст деб ҳисоблаш. Методика биринчи йиллардаги расмий даромадни олади; шифокорнинг даромади кейинги йилларда ўсади, лекин бу таҳлил ойнасига тушмайди.
Учинчи хато: фақат олийгоҳ номига қараш. Бир олийгоҳ ичида ҳам йўналишлар бўйича фарқ катта — буни соҳа кесимидаги таҳлил кўрсатади.
Юқори балл юқори маош дегани эмас
Кўпчилик шундай ўйлайди: кириш бали қанчалик баланд бўлса, битиргач шунча кўп оласан. Бизнинг базамиздаги грант балларини агентлик рақамлари билан ёнма-ён қўйганда бу қоида бузилади.
| Олийгоҳ | Грант бали (2026 ўртачаси) | Битирувчи маоши |
|---|---|---|
| Жаҳон иқтисодиёти ва дипломатия университети | 185,6 | 10,6 млн |
| Тошкент давлат юридик университети | 184,3 | 8,4 млн |
| Тошкент давлат иқтисодиёт университети | 179,9 | 10,3 млн |
| Тошкент ахборот технологиялари университети | 152,2 | 9,4 млн |
| Навоий кончилик ва технологиялар университети | 133,5 | 8,1 млн |
Тошкент давлат юридик университетига грант билан кириш учун ўртача 184,3 балл керак — бу рўйхатдаги иккинчи энг юқори талаб. Аммо унинг битирувчиси 8,4 миллион олади. ТАТУга эса ўртача 152,2 балл билан кирилади, битирувчиси 9,4 миллион олади.
Яъни 32 балл кам талаб қиладиган олийгоҳ бир миллион кўп даромад беряпти. Сабаб баллда эмас — меҳнат бозорида: IT мутахассисига талаб ҳуқуқшуносга қараганда юқори.
Хулоса: кириш бали рақобатни ўлчайди, маош эса бозорни. Улар бир-бирига боғлиқ эмас.
Ким учун нима дегани
Абитуриентга. Йўналиш танлаётганда иккита рўйхатни ёнма-ён қўйинг: баллингизга етадиган йўналишлар ва шу соҳаларнинг даромад кўрсаткичи. «Балл етмади» деган йўналиш ўрнига даромади юқори, лекин чегараси паст вариант бўлиши мумкин.
1-курс талабасига. Йўналишингиз рўйхатнинг пастида бўлса ҳам ваҳима қилманг: бу ўртача кўрсаткич ва у сизнинг шахсий натижангизни белгиламайди. Лекин қўшимча кўникма — тил, дастурлаш — шу ўртачадан юқорига чиқишнинг энг оддий йўли.
Битирувчига. Рақам расмий даромад бўйича. Норасмий иш ҳисобга олинмаган, шунинг учун ҳақиқий тасвир бироз бошқача бўлиши мумкин. Лекин банк кредити ёки ипотека олишда айнан расмий даромад қаралади.
Методика: рақам қандай ҳисобланган
Агентлик 2025-йил июлидан 2026-йил июнигача бўлган 12 ойлик ойнани олган. Ҳисобга расмий қайд этилган даромад кирган — яъни иш берувчи солиқ органига кўрсатган сумма.
Индекс ҳисобланганда битирувчининг даромади у истиқомат қилаётган ҳудуддаги ўртача иш ҳақи билан солиштирилган. Шунинг учун ҳудудлар кесимидаги фарқ — нафақат маош, балки маҳаллий бозор даражасини ҳам кўрсатади.
Бу методиканинг иккита чеклови бор. Биринчиси: битиргач чет элга кетган ёки норасмий ишлайдиган битирувчи ҳисобга тушмайди. Иккинчиси: 12 ойлик ойна — бу карйера бошланиши, узоқ муддатли даромад эмас.
Нодавлат олийгоҳлар рўйхатнинг тепасида — нега
Биринчи учлик — VGIK филиали, Inha ва Вестминстер — давлат қабул танловида қатнашмайдиган олийгоҳлар. Уларнинг битирувчиси юқори даромад кўрсатишининг учта оддий сабаби бор.
- Кириш филтри пул билан. Бу олийгоҳларда ўқиш қиммат, демак у ерга молиявий имконияти бор оилаларнинг фарзандлари боради. Улар битиргач ҳам кучлироқ тармоққа эга бўлади.
- Тил. Таълим инглиз тилида олиб борилади, битирувчи халқаро компанияга ёки масофавий ишга тез киради.
- Гуруҳ кичик. Битирувчилар сони оз бўлгани учун бир нечта юқори даромад бутун ўртачани сезиларли кўтаради.
Шунинг учун бу уч қаторни «мен ҳам шу маошни оламан» деб эмас, «бу ерда бошқа механизм ишлаяпти» деб ўқиш тўғри. Давлат олийгоҳлари орасидаги таққослаш сизга кўпроқ нарса айтади.
Контракт тўлови билан солиштирганда
Табиий савол: контрактга тўлайдиган пул битиргач қайтадими? Аниқ жавоб бериш учун 2026/2027 ўқув йили контракт миқдорлари керак, улар эса ҳар бир олийгоҳ кенгаши томонидан алоҳида тасдиқланади — контракт нархи ҳақидаги мақолада нима аниқ, нима ҳали номаълумлиги ёзилган.
Лекин битта нарса ҳозир ҳам кўринади: битирувчининг ўртача ойлик даромади 4,9 миллион. Бу кўпчилик йўналишдаги йиллик контракт тўловининг сезиларли қисмига тенг. Яъни таълим харажати бир неча ойлик иш ҳақи билан қопланадиган даражада.
Контракт тўлашда қийналсангиз, иккита йўл бор: фоизсиз таълим кредити ва тўловни қисмларга бўлиш (камида 25 фоизи 15-сентабргача).
Қарор қоидаси
- Соҳани олийгоҳдан олдин танланг. Соҳа ўртачаси 4,43 дан 6,33 миллионгача фарқ қилади — бу олийгоҳлар орасидаги фарқдан барқарорроқ кўрсаткич.
- Баллингизга мос юқори даромадли вариантни қидиринг. 56,7 балл билан ҳам республика ўртачасидан юқори даромад берадиган олийгоҳлар бор.
- Ҳудудни ҳисобга олинг. Тошкент ва Навоий ўртача даромад бўйича олдинда.
- Маошни ягона мезон қилманг. Бу расмий даромад статистикаси, касб танлаш эса ундан кенгроқ масала.
Баллингизга қайси йўналишлар мос келишини балл бўйича танлаш саҳифасидан кўринг. Контракт чегаралари эса алоҳида мақолада.
Манба: Таълим сифатини таъминлаш миллий агентлигининг битирувчилар даромади таҳлили (2025-йил июл — 2026-йил июн). Ўтиш баллари — TestMakon қабул базаси, 2026-йил. Текширилган сана: 2026-йил 28-август.
