Muddatli harbiy xizmatdagi askarlarga ta'lim krediti beriladi
2026-yil 1-sentabrdan muddatli harbiy xizmatni o'tash davrida oliy ta'lim tashkilotiga to'lov-kontrakt asosida qabul qilingan askarlarga o'qishning birinchi yili uchun ta'lim krediti ajratiladi. Bu Prezidentning 2026-yil 7-apreldagi PQ-134-son qarorining 11-bandi «a» kichik bandida yozilgan; qaror 8-apreldan kuchga kirgan. Kredit manbasi — Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Ta'lim kreditini moliyalashtirish jamg'armasi.
Avval qanday edi, endi nima o'zgardi
Ilgari muddatli xizmatdagi yigit oliy ta'limga faqat xizmatdan bo'shagach hujjat topshirardi: qabul test sinovi xizmat davriga tushib qolsa, u keyingi qabulni kutardi. Ta'lim krediti esa talaba maqomiga bog'liq edi — abituriyentga ham, xizmatdagi askarga ham berilmasdi. PQ-134 shu ikki tugunni bir vaqtda ochadi.
| Nima | Xizmatga qadar amal qilgan tartib | PQ-134 dan keyin | Kuchga kirish |
|---|---|---|---|
| Xizmat davrida OTMga hujjat topshirish | yo'q | bakalavriatning masofaviy shakliga abituriyent sifatida ro'yxatdan o'tadi | 2026/2027 |
| Kirish imtihoni | xizmatdan bo'shagach | xizmat davrida, BMBA umumiy tartibda o'tkazadi | 2026/2027 |
| Kontraktga qabul qilingan askarga kredit | yo'q | birinchi o'quv yili uchun Ta'lim kreditini moliyalashtirish jamg'armasidan | 1-sentabr |
| Harbiy unvon | yo'q | o'qishni tamomlagach «zaxiradagi leytenant» | 2026/2027 |
| Sertifikat xarajatlari | o'zi to'laydi | «Yoshlar daftari» jamg'armalari qoplaydi | 1-iyul |
| Davlat organiga ishga kirish testi | umumiy tartib | to'plagan balning 10 foizi qo'shimcha ball | 2027-yil 1-aprel |
Qarorda yana uchta yo'l bor. Muddatli xizmatni namunali o'tagan, respublika yoki xalqaro sport musobaqalarida yoxud fan olimpiadalarida 1-o'rinni olgan askarlar orasidan 100 nafari tanlov asosida oliy harbiy ta'lim muassasalariga test sinovlarisiz qabul qilinadi. Olimpiya va Osiyo o'yinlari dasturidagi sport turlarida 1-o'rinni olgan askar O'zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universitetiga kirish sinovlarisiz, davlat granti asosida kiradi. Harbiy qismlarda esa olti oygacha kasbga o'qitish kurslari ochiladi va kursni tamomlagan askarga davlat namunasidagi sertifikat beriladi.
Ta'lim krediti kimga va qancha ajratiladi?
PQ-134 ning 11-bandi ikki shartni birga qo'yadi: askar xizmat davrida qabul qilingan bo'lishi va to'lov-kontrakt asosida o'qishi kerak. Grant asosida kirgan askarga kredit kerak emas, chunki kontrakt to'lovi yo'q.
Kredit miqdori Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 18-avgustdagi 527-son qarori bilan tasdiqlangan Nizomga bo'ysunadi. 21-bandga ko'ra shartnoma kontraktdagi bir yillik to'lov summasiga teng miqdorda tuziladi. Ikkinchi va undan yuqori bosqichda esa qoida o'zgaradi: o'zlashtirishning o'rtacha ko'rsatkichi (GPA) «3» dan past bo'lsa, kredit kontrakt summasining ko'pi bilan 80 foizi miqdorida ajratiladi va dastlabki 20 foizni talaba o'zi to'laydi. PQ-134 esa jamg'arma mablag'ini faqat birinchi yil uchun kafolatlagan — ikkinchi kursdan boshlab askar ham umumiy tartibga o'tadi.
Foiz stavkasi, kafillik va qaytarish muddati
| Shart | Qiymat | Hujjat bandi |
|---|---|---|
| Kredit summasi | kontraktdagi bir yillik to'lov summasiga teng | 21-band |
| Foiz stavkasi (yigitlar) | Markaziy bank asosiy stavkasi miqdorida | 22-band |
| Asosiy stavka bugun | 14 foiz | OTFIV, 03.09.2026 |
| Bankka ariza ko'rib chiqiladi | 5 ish kunida | 20-band |
| Mablag' OTMga o'tkaziladi | o'quv yili davomida 4 teng qismda | 24-band |
| Asosiy qarzni qaytarish boshlanadi | o'qish tugagach 7-oydan | 4-band |
| Qaytarish muddati | 7 yil | 4-band |
Foiz stavkasi bo'yicha ikki tomonlama qoida ishlaydi: Markaziy bankning asosiy stavkasi pasaysa, ta'lim krediti foizi ham pasayadi; stavka oshirilsa, kredit foizi o'zgarishsiz qoladi (527-son qaror, Nizomning 22-bandi). Oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi 2026-yil 3-sentabrdagi tushuntirishida asosiy stavka bugun 14 foiz ekanini va qizlar uchun ta'lim krediti foizsiz berilishini aytdi.
Kafillik masalasi ko'p so'raladi. Nizomning 18-bandi «v» kichik bandi: bankka kredit qaytarilishining ta'minoti bo'yicha hujjat topshiriladi, ammo Ijtimoiy himoya yagona reyestriga kiritilgan oilalar farzandlaridan garov ham, kafillik ham talab qilinmaydi. Bundan tashqari doimiy daromadi bor oila a'zolari — ota-ona, aka-uka, opa-singil, er yoki xotin — shartnomada birgalikda kredit oluvchi sifatida qatnashishi mumkin (3-band).
Ariza uch yo'l bilan beriladi: my.gov.uz portali, «Ta'lim krediti» axborot tizimi yoki to'g'ridan-to'g'ri bankka murojaat (173-band). Bank hujjatlarni besh ish kunida ko'rib chiqadi va shartnoma imzolaydi yoki rad javobini sababi bilan yozib beradi (20-band).
Misol: bir yillik kontrakt 15 million so'm bo'lsa
Faraz qilaylik, askar kirgan yo'nalishda bir yillik kontrakt 15 000 000 so'm. Hisob shunday chiqadi:
- Kredit shartnomasi 15 000 000 so'mga tuziladi (21-band).
- Bank pulni universitetga to'rt teng qismda — har biri 3 750 000 so'm — o'quv yili davomida o'tkazadi (24-band). Yozma ariza bilan yarim yillik yoki bir yillik summani biryo'la o'tkazish ham mumkin.
- Foiz mablag' universitetga o'tkazilgan kundan hisoblanadi. Butun summa bir yil turganida 14 foizli stavka 2 100 000 so'm beradi; to'rt qismda o'tkazilgani uchun birinchi o'quv yilidagi haqiqiy foiz bundan kam bo'ladi.
- Asosiy qarz o'qish tugagach yettinchi oydan boshlab 7 yil, ya'ni 84 oy davomida qaytariladi: birinchi kurs krediti uchun oyiga taxminan 178 600 so'm.
Foizni esa kutib turmaydi — u kredit o'tkazilgan kundan hisoblanadi va shartnomada belgilangan tartibda to'lanadi. Muddati o'tgan foiz qarzdorligi yig'ilsa yoki to'lov muntazam kechiktirilsa, bank keyingi qism yoki keyingi o'quv yili uchun kreditni rad etishi mumkin (26-band).
Kim bu qarordan tashqarida qoladi
- Tabaqalashtirilgan to'lov-kontraktga qabul qilinganlar. Nizomning 3-bandi: tabaqalashtirilgan to'lov-kontrakt va uning minimal miqdoriga teng bir martalik to'lovlar uchun ta'lim krediti ajratilmaydi.
- Magistraturaga qo'shimcha qabul parametrlari asosida kirganlar — xuddi shu band bo'yicha.
- Chet el fuqarolari va fuqaroligi bo'lmagan shaxslar — Nizom ularga tatbiq etilmaydi (1-band).
- Ikkinchi kursdan boshlab GPA «3» dan past bo'lganlar — kontraktning 20 foizini o'zlari to'laydi.
Bitta band hali qonunchilikda yopilmagan
PQ-134 askarni bakalavriatning masofaviy ta'lim shakliga kiritadi. 527-son qaror bilan tasdiqlangan Nizomning 1- va 3-bandlari esa ta'lim kreditini bakalavr va magistraturaning kunduzgi ta'lim shakli uchun belgilaydi. Ikki hujjat orasidagi bu tafovutni PQ-134 ning o'zi ko'zlagan: 12-band «a» kichik bandi Mudofaa vazirligiga ikki oy muddatda qonunchilikka kiritiladigan o'zgartirish takliflarini Vazirlar Mahkamasiga kiritishni yuklagan.
2026-yil 4-sentabr holatiga lex.uz'da 527-son qarorning oxirgi tahriri — 2026-yil 2-fevral (Vazirlar Mahkamasining 35-son qarori). Ya'ni ta'lim shakli bo'yicha o'zgartirish hujjat matnida hali ko'rinmaydi. Shuning uchun bankka borishdan oldin ta'lim shaklingiz bo'yicha aniqlashtirib oling — ariza besh ish kunida ko'rib chiqiladi va rad javobi sababi bilan yoziladi.
Shu hafta nima qilish kerak
- Qabul hujjatingizni tekshiring. Kredit faqat kontrakt shartnomasi asosida beriladi; shartnomada o'qishni tamomlash muddati va bir yillik to'lov miqdori ko'rsatilgan bo'lishi shart (18-band «b»).
- Shartnomani rasmiylashtiring. Oliy ta'lim tashkiloti talabasi to'lov-kontrakt shartnomasini kontrakt.edu.uz axborot tizimi orqali oladi (171-band).
- Ta'minot hujjatini tayyorlang. Oilangiz Ijtimoiy himoya yagona reyestrida bo'lsa, kafillik o'rniga reyestrga kiritilganlikni tasdiqlovchi ma'lumotnoma yetadi.
- Arizani my.gov.uz yoki «Ta'lim krediti» axborot tizimi orqali yuboring. Banklar ro'yxati Iqtisodiyot va moliya vazirligining rasmiy saytida e'lon qilinadi (8-band).
- Sertifikat xarajatlarini eslang. Xizmatdan bo'shatilgan yilda oliy ta'limda o'qish istagini bildirgan yoshlarga xorijiy til va fan sertifikati xarajatlari «Yoshlar daftari» jamg'armalari hisobidan qoplanadi — bu tartib 2026-yil 1-iyuldan yo'lga qo'yilgan.
Sertifikat imtihonlarining kuzgi jadvali va to'lov muddatlari milliy sertifikat bo'limida yig'ilgan. Ta'lim krediti kimlarga foizsiz berilishini alohida maqolada yozganmiz. Yo'nalish tanlash uchun 2026-yil o'tish ballari va menga mos yo'nalishlar xizmati ishlaydi; kirish imtihoniga tayyorgarlikni mashq testlaridan boshlang.
Shu mavzuda yana: Yoshlar daftari: kontrakt yarmigacha davlat to'laydi, lekin shart bor
Manba: Prezidentning 2026-yil 7-apreldagi PQ-134-son qarori, 1, 2, 6, 11 va 12-bandlar (lex.uz/uz/docs/-8124852); Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 18-avgustdagi 527-son qarori bilan tasdiqlangan Nizom, 1, 3, 4, 171, 173, 18, 20, 21, 22, 24 va 26-bandlar (lex.uz/uz/docs/-5586538); Oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 3-sentabrdagi tushuntirishi (gov.uz) (tekshirilgan sana: 2026-yil 4-sentabr).
