Бошқа қонун ва ҳужжатлар — тест саволлари жавоблари билан
1) фуқаролар ҳуқуқ ва эркинликларининг таъминланиши; 2) қонуннинг очиқ эълон қилиниши ва ундан фойдаланиш имкониятининг қисман мавжудлиги; 3) одил судлов ва суд қарорларининг ижро этилиши; 4) орқага қайтиш кучига эга ҳеч қандай қонун қабул қилинмаслиги; 5) ҳуқуқ-тартибот ўрнатилгани ва хавфсизликнинг таъминлангани; 6) фуқаролар фақат қонунга мувофиқ жазоланиши.
- А) 1, 3, 6
- Б) 1, 3, 5
- С) 2, 4, 5
- Д) 2, 4, 6
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Б) 1, 3, 5
Ҳудудларнинг ҳуқуқ устуворлиги индекси бир неча йўналиш бўйича ўлчанади ва улар орасида FUQAROLAR HUQUQ VA ERKINLIKLARINING TA'MINLANISHI (1), ODIL SUDLOV VA SUD QARORLARINING IJRO ETILISHI (3) ҳамда HUQUQ-TARTIBOT O'RNATILGANI VA XAVFSIZLIKNING TA'MINLANGANI (5) асосийлари ҳисобланади. Қолган бандлар индекс йўналиши эмас: 4 ва 6-бандлар («орқага қайтиш кучига эга қонун қабул қилинмаслиги», «фуқаролар фақат қонунга мувофиқ жазоланиши») — ҳуқуқ устуворлигининг умумий тамойиллари; 2-бандда эса мантиқий тузоқ бор — асл тамойил қонуннинг очиқ эълон қилиниши ва ундан фойдаланиш имкониятининг TO'LIQ мавжудлигини талаб қилади, саволда эса «QISMAN мавжудлиги» деб атай ўзгартирилган. Демак тўғри жавоб — 1, 3, 5.
- А) Германия Конституциявий суди раиси
- Б) Кофи Аннан, БМТ Бош котиби
- С) Шавкат Мирзиёев
- Д) Нелсон Мандела
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: А) Германия Конституциявий суди раиси
Тўғри жавоб: А. Дарсликда айнан шу жумла сўзма-сўз келтирилган: "Германия конституциявий суди раиси: 'Ҳар бир инсоннинг инсоний қадр-қимматига бўлган ҳуқуқи мустаҳкам тарзда ҳимоя қилинади ва унинг бузилишига йўл қўйилмайди', дея таъкидлади" (Германия Франкфурт иши воқеаси таҳлили якунида). Нега бошқалари эмас: Кофи Аннан, Шавкат Мирзиёев ва Нелсон Мандела ушбу дарсда бошқа иқтибослар билан боғланган, бу жумла улар билан боғлиқ эмас.
- А) қонун
- Б) ҳуқуқ
- С) конституция
- Д) декларация
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: С) конституция
Ижтимоий шартнома назариясига кўра давлат ва халқ ўртасидаги муносабат ўзаро мажбуриятларга асосланган келишув сифатида қаралади ва бу келишув ёзма шаклда KONSTITUTSIYADA мустаҳкамланади: халқ давлат ҳокимиятини тан олади ва унга бўйсунади, давлат эса инсон ҳуқуқлари ва эркинликларини кафолатлайди ҳамда ўз ваколатларини Конституция доирасидагина амалга оширади. Шу сабабли конституция кўпинча «жамият билан давлат ўртасидаги ижтимоий шартнома» деб аталади. Қонун — Конституция асосида қабул қилинадиган алоҳида норматив ҳужжат; ҳуқуқ — умуммажбурий нормалар тизими; декларация эса мажбурий юридик кучга эга бўлмаган тантанали эълон.
- А) Шри Ланка
- Б) Ватикан
- С) Швеция
- Д) Ирландия
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: С) Швеция
Тўғри жавоб: С. Дарсликда: "Чекланган монархияда монархнинг ҳукмронлиги конституция ёки парламент билан чекланади (Дания, Норвегия)" дейилган; Швеция ҳам худди шу Скандинавия конституциявий монархиялари тоифасига киради. Нега бошқалари эмас: Ватикан дарсликда аниқ "теократик монархия" деб алоҳида ажратилган (чекланган эмас); Шри-Ланка ва Ирландия республика бошқарув шаклига эга, монархия эмас.
1) 2008-йил
а) Ўзбекистон ташаббуси билан "Тинчлик жараёни, хавфсизлик соҳасида ҳамкорлик ва минтақавий шериклик" мавзусида Тошкент халқаро конференсияси бўлиб ўтди;
2) 2017-йил
б) маҳалла фуқаролари йиғинларига 152 киши кафиллик асосида топширилди;
3) 2018-йил
с) Япония узлуксиз турғунлик даврини бошдан кечирди;
4) 1990-йил боши
д) амнистия актини қўллашга оид якуний қарорни фақат судлар чиқариши белгилаб қўйилди.
- А) 1-с, 2-б, 3-а, 4-д
- Б) 1-с, 2-а, 3-б, 4-д
- С) 1-д, 2-б, 3-а, 4-с
- Д) 1-д, 2-б, 3-с, 4-а
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: С) 1-д, 2-б, 3-а, 4-с
Саналарни воқеалар билан солиштирамиз. 2008-йил — амнистия актини қўллашга оид якуний қарорни фақат судлар чиқариши белгилаб қўйилган йил (2008-йил 22-декабрдаги O'RQ-193-сон қонун), демак 1-д. 2017-йил — жиноят йўлига кирган шахсларни жамиятга қайтариш сиёсати доирасида маҳалла фуқаролар йиғинларига 152 киши кафиллик асосида топширилган, демак 2-б. 2018-йил — Ўзбекистон ташаббуси билан Тошкентда «Тинчлик жараёни, хавфсизлик соҳасида ҳамкорлик ва минтақавий шериклик» мавзусидаги Афғонистон бўйича халқаро конференсия ўтказилган (2018-йил 26-27-март), демак 3-а. 1990-йиллар боши эса Япония иқтисодиётидаги узоқ турғунлик даврининг бошланиши, демак 4-с. Тўғри жавоб — 1-д, 2-б, 3-а, 4-с.
И. Унитар давлат
II. Федератив давлат
а) Миср; б) Туркия; с) Австралия; д) Сомали; э) Япония; ф) Венесуэла; г) BAA; ҳ) Франсия.
- А) И-б, э, д, г; II-а, с, ф, ҳ.
- Б) И-а, с, д, ҳ; II-б, э, ф, г.
- С) И-а, б, э, ҳ; II-с, д, ф, г.
- Д) И-б, с, ф, г; II-а, э, д, ҳ.
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: С) И-а, б, э, ҳ; II-с, д, ф, г.
Унитар давлатда бутун мамлакат миқёсида ягона конституция ҳамда ягона қонун чиқарувчи, ижро ва суд тизими амал қилади, маъмурий-ҳудудий бирликлар давлат суверенитетига эга эмас. Федератив давлат эса ўз конституцияси, парламенти ва ҳукуматига эга субйектлардан (штат, ер, амирлик) ташкил топади. Миср, Туркия, Япония ва Франсия — классик марказлашган унитар давлатлар. Австралия (6 штат), Сомали (Сомали Федератив Республикаси), Венесуэла (23 штат) ва Бирлашган Араб Амирликлари (7 амирлик — номининг ўзи федерацияни билдиради) эса федератив тузилишга эга. Демак И-а, б, э, ҳ; II-с, д, ф, г.
1) Маъмура
а) ҳуқуқий масалалар бўйича маслаҳатлар берувчи юрист;
2) Муаммо
б) "адолат, тўғрилик, ҳаққонийлик";
3) Адлия
с) кишилар обод қилган, қўним топган, табиатдан ўзлаштирган масканлар, мамлакатларнинг муштарак номи;
4) Адвокат
д) киши номи яширинган мумтоз шеърият жанри.
- А) 1-с, 2-б, 3-д, 4-а
- Б) 1-д, 2-с, 3-б, 4-а
- С) 1-д, 2-а, 3-с, 4-б
- Д) 1-с, 2-д, 3-б, 4-а
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Д) 1-с, 2-д, 3-б, 4-а
Атамаларнинг арабча ва лотинча илдизини билиш мосликни осон топишга ёрдам беради. MA'MURA (арабча «обод қилинган») — кишилар обод қилган, қўним топган, табиатдан ўзлаштирган масканлар ва мамлакатларнинг муштарак номи (с). MUAMMO — мумтоз шеъриятда киши номи яширин тарзда жойлаштирилган ва топилиши лозим бўлган жанр (д); ҳозирги тилда у «ечилиши керак бўлган масала» маъносида ҳам ишлатилади. ADLIYA (арабча «адл» — адолат) — адолат, тўғрилик, холислик, ҳаққонийлик деган маънони билдиради ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш тизимининг номи сифатида қабул қилинган (б). ADVOKAT (лотинча адвосатус — «ёрдамга чақирилган») — жисмоний ва юридик шахсларга ҳуқуқий масалалар бўйича малакали ёрдам ва маслаҳат берувчи юрист (а). Демак 1-с, 2-д, 3-б, 4-а.
И. Инсон ҳуқуқлари
II. Фуқароларнинг асосий ҳуқуқ ва эркинликлари
а) маълум бир давлат фуқароларига ушбу
давлат томонидан тақдим этилади; б) асосан шу давлатнинг конституциясидан келиб чиқади; с) давлат хавфсизлиги, фавқулодда
ҳолатлар ва бошқа шу каби қоидалар
билан чекловларга учрайди; д) халқаро хусусий ҳуқуқдан келиб чиқади ва миллий қонунлар билан ҳимоя қилинади; э) чекланмайди; ф) халқаро ҳуқуқдан келиб чиқади ва у томонидан ҳимоя қилинади; г) ер юзидаги бутун инсоният учун бир хилда амал қилади.
- А) И-э, ф, г; II-а, б, с
- Б) И-э, ф, с; II-а, б, г
- С) И-а, ф, г; II-э, б, с
- Д) И-э, ф, д; II-а, б, с
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: А) И-э, ф, г; II-а, б, с
Инсон ҳуқуқлари ва фуқаронинг асосий ҳуқуқлари бир-биридан келиб чиқиш манбаи ва қамрови билан фарқ қилади. INSON HUQUQLARI халқаро ҳуқуқдан келиб чиқади ва халқаро ҳужжатлар билан ҳимоя қилинади (ф), ер юзидаги бутун инсоният учун бир хилда амал қилади (г) ҳамда ўзининг энг муҳим, мутлақ қисмида чекланмайди (э) — ҳаёт ҳуқуқи, қийноққа солинмаслик, қулликда сақланмаслик каби ҳуқуқлар ҳеч қандай вазиятда чекланмайди (Фуқаролик ва сиёсий ҳуқуқлар тўғрисидаги халқаро пактнинг 4-моддаси). FUQARONING ASOSIY HUQUQ VA ERKINLIKLARI эса маълум бир давлат фуқароларига шу давлат томонидан тақдим этилади (а), асосан ўша давлатнинг конституциясидан келиб чиқади (б) ва давлат хавфсизлиги, фавқулодда ҳолат каби асосларда қонун билан чекланиши мумкин (с). 'д' банди чалғитувчи: инсон ҳуқуқлари халқаро XUSUSIY ҳуқуқдан эмас, халқаро (публик) ҳуқуқдан келиб чиқади. Демак И-э, ф, г; II-а, б, с.
а) инсонпарварлик; б) ижтимоий
адолат; с) манзиллилик; д) профилактик йўналтирилганлик; э) давлат суверенитети; ф) ижтимоий бирдамлик; г) қонунийлик; ҳ) ижтимоий кўмак.
- А) а, б, э, ф
- Б) а, б, с, ҳ
- С) э, ф, г, ҳ
- Д) а, б, с, д
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Д) а, б, с, д
Тўғри жавоб: Д (а,б,с,д). 10-синф дарслиги (6-дарс) айнан шундай ёзади: "Ўзбекистонда аҳолини ижтимоий ҳимоя қилиш дастурлари инсонпарварлик, ижтимоий адолат, манзиллилик, профилактик йўналтирилганлик каби муҳим тамойилларга асосланади." Нега бошқалари эмас: э (давлат суверенитети), ф (ижтимоий бирдамлик), г (қонунийлик) ва ҳ (ижтимоий кўмак) дарсликнинг шу тамойиллар рўйхатида умуман келтирилмаган.
- А) ихтиёрий касбга қайта тайёрлаш
- Б) ота-онасига ёки васий-ҳомийсига кўмаклашиш
- С) меҳнатга тайёрлаш ва касб танлашга кўмаклашиш
- Д) ўз эҳтиёж ва манфаатларини қондириш
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: С) меҳнатга тайёрлаш ва касб танлашга кўмаклашиш
Меҳнат кодекси вояга етмаганларнинг меҳнатини алоҳида тартибда, ҳимоя чоралари билан йўлга қўяди: ўн беш ёшдан бошлаб ота-онаси (васийси) розилиги билан, соғлиғига ҳамда маънавий ва ахлоқий камол топишига зиён етказмайдиган енгил ишга, ўқишдан бўш вақтда қабул қилишга йўл қўйилади. Бундан кўзланган мақсад — ўсмирни MEHNATGA TAYYORLASH ва касб танлашига кўмаклашиш, яъни меҳнат кўникмаларини шакллантириш. Мақсад оиланинг даромадини ошириш ёки боланинг эҳтиёжини қондириш эмас; қайта тайёрлаш эса аллақачон касбга эга бўлган катталарга нисбатан қўлланиладиган тушунча.
Бу — мавзунинг очиқ намуна қисми. Тўлиқ банк, вақт режими, таҳлил ва хатолар устида ишлаш — тест режимида.
