Табиий ресурслар ва экологик муаммолар — тест саволлари жавоблари билан
- А) Бу даврда темир рудалари ҳосил бўлган
- Б) Бу даврда қадимги ўрмонлар чўкиб кўмир конлари ҳосил бўлган
- С) Бу даврда олтин рудалари тўпланган
- Д) Бу даврда нефт ва газ ҳосил бўлган
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Б) Бу даврда қадимги ўрмонлар чўкиб кўмир конлари ҳосил бўлган
- А) Шамол заррачаларини тўплаб
- Б) Ер ичидан чиқаётган иссиқ эритмалар (гидротермлар) синиқлар ва ёриқлар бўйлаб кўтарилиб, совиб металл минераллар чўктирганда
- С) Денгиз сувининг буғланишидан
- Д) Метеорит ётқизиқларидан
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Б) Ер ичидан чиқаётган иссиқ эритмалар (гидротермлар) синиқлар ва ёриқлар бўйлаб кўтарилиб, совиб металл минераллар чўктирганда
- А) Вулқон конлари
- Б) Чўкинди қатламларга параллел жойлашган, кенг тарқалган рудали зоналар
- С) Кичик, тарқоқ конлар
- Д) Гранит жинслари билан боғлиқ конлар
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Б) Чўкинди қатламларга параллел жойлашган, кенг тарқалган рудали зоналар
- А) Конлар атмосфера босимини ўзгартиради
- Б) Ҳар хил минераллар турли зичлик ва магнит ўтказувчанликка эга: темир рудаси юқори гравитацион аномалия, хромит магнит аномалия, туз эса манфий гравитацион аномалия беради — бу билвосита кон қидирув усулининг асоси
- С) Конлар сейсмик тўлқинларни тўхтатиб қўяди
- Д) Конлар Ер ҳароратини ўзгартиради
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Б) Ҳар хил минераллар турли зичлик ва магнит ўтказувчанликка эга: темир рудаси юқори гравитацион аномалия, хромит магнит аномалия, туз эса манфий гравитацион аномалия беради — бу билвосита кон қидирув усулининг асоси
- А) Global исиш таъсирида буғланиш ошди
- Б) Амударйо ва Сирдарёдан суғориш учун ҳаддан ортиқ сув олиниши натижасида Орол денгизига сув етиб келмай қолди
- С) Зилзила натижасида дарё ўзани ўзгарди
- Д) Денгиз шўрлиги кўтарилиб, сув буғланди
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Б) Амударйо ва Сирдарёдан суғориш учун ҳаддан ортиқ сув олиниши натижасида Орол денгизига сув етиб келмай қолди
- А) Ҳеч қандай таъсир қилмайди
- Б) Транспирация камаяди, ёғин сингиши пасаяди, сирт оқими ва эрозия кучаяди, дарё оқими беқарорлашади (селлар ва қурғоқчилик мунаввадан), ер ости сувлари тўлдирилмайди
- С) Фақат ҳароратга таъсир қилади
- Д) Ёғин миқдорини оширади
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Б) Транспирация камаяди, ёғин сингиши пасаяди, сирт оқими ва эрозия кучаяди, дарё оқими беқарорлашади (селлар ва қурғоқчилик мунаввадан), ер ости сувлари тўлдирилмайди
- А) Чўллашиш фақат табиий жараён бўлиб, инсон таъсири йўқ
- Б) Чўллашиш сабаблари: ҳаддан ортиқ яйлов, ўрмон кесиш, нотўғри суғориш, иқлим ўзгариши; Африка бўйлаб 8 000 км — Саҳара чегарасида дарахт экиш лойиҳаси (Греат Греэн Валл) чўллашишни тўхтатиш, тупроқни барқарорлаштириш ва озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлашга қаратилган
- С) Чўллашиш фақат қуруқ иқлимда содир бўлади
- Д) Греат Греэн Валл суғориш тизими қурилиши лойиҳаси
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Б) Чўллашиш сабаблари: ҳаддан ортиқ яйлов, ўрмон кесиш, нотўғри суғориш, иқлим ўзгариши; Африка бўйлаб 8 000 км — Саҳара чегарасида дарахт экиш лойиҳаси (Греат Греэн Валл) чўллашишни тўхтатиш, тупроқни барқарорлаштириш ва озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлашга қаратилган
- А) Фақат денгиз суви кириб келганда содир бўлади
- Б) Нотўғри суғориш (юқори буғланиш, паст дренаж) туфайли туз ер сатҳига кўтарилади; Ўзбекистонда Оролбўйи ҳудудлари бу жараёндан катта азият чекмоқда; экинлар нобуд бўлади, тупроқ биологик фаолияти йўқолади — global миқёсда суғориладиган ерларнинг 20% шўрланган
- С) Фақат иқлим ўзгариши туфайли содир бўлади
- Д) Шўрланиш фақат денгиз қирғоқларида содир бўлади
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Б) Нотўғри суғориш (юқори буғланиш, паст дренаж) туфайли туз ер сатҳига кўтарилади; Ўзбекистонда Оролбўйи ҳудудлари бу жараёндан катта азият чекмоқда; экинлар нобуд бўлади, тупроқ биологик фаолияти йўқолади — global миқёсда суғориладиган ерларнинг 20% шўрланган
- А) Тупроқ органик углероди иқлимга таъсир қилмайди
- Б) Тупроқлар атмосферадан кўпроқ углерод сақлайди (2500 Гт); иқлим исиши тупроқ микроорганизмлари фаолиятини ошириб CO₂ чиқаришини тезлаштиради — мусбат тескари алоқа; аммо ўсимлик ўсишининг кучайиши CO₂ ни тупроққа қайтариши мумкин — манфий тескари алоқа; иккисининг нисбати ноаниқ ва катта тадқиқот предмети
- С) Фақат тропик тупроқлар углерод сақлайди
- Д) Тупроқ органик углероди фақат қишлоқ хўжалигида муҳим
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Б) Тупроқлар атмосферадан кўпроқ углерод сақлайди (2500 Гт); иқлим исиши тупроқ микроорганизмлари фаолиятини ошириб CO₂ чиқаришини тезлаштиради — мусбат тескари алоқа; аммо ўсимлик ўсишининг кучайиши CO₂ ни тупроққа қайтариши мумкин — манфий тескари алоқа; иккисининг нисбати ноаниқ ва катта тадқиқот предмети
Бу — мавзунинг очиқ намуна қисми. Тўлиқ банк, вақт режими, таҳлил ва хатолар устида ишлаш — тест режимида.