Navigatsiya
Testlar
AI USTOZ
Reyting
O'tish ballari 2026
Yangiliklar
Milliy Sertifikat New
Hisob
Kirish
Ro'yxatdan o'tish
Barcha testlar DTM simulyatsiya Tezkor test Blok test Mavzu mashq Savol banki

Tilshunoslik asoslari va til tarixi — test savollari javoblari bilan

Ona tili · 6 ta ochiq savol (bankda jami 29 ta) · har birida to'g'ri javob va izoh
Shu mavzudan test ishlash Ona tili — barcha mavzular
1. Tarixiy fonologiyada o'zbek tilida bo'g'in tuzilishiga ta'sir qilgan asosiy o'zgarishlar?
  1. A) Hech qanday tarixiy o'zgarish bo'lmagan
  2. B) Qadimgi turkiy tilda so'z boshi undosh klasterlari bo'lmagan (CV-tuzilma ustun); arabcha, forscha, ruscha o'zlashmalari bilan CCVC va CVCC tuzilmalar kirdi; o'zbek tili bu klasterlarni proteza (ishkaf, istakon) yoki epentheza orqali moslashtirib oldi
  3. C) Faqat unlilar o'zgargan
  4. D) Bo'g'in tuzilishi o'zgarmagan
Javobni ko'rish

To'g'ri javob: B) Qadimgi turkiy tilda so'z boshi undosh klasterlari bo'lmagan (CV-tuzilma ustun); arabcha, forscha, ruscha o'zlashmalari bilan CCVC va CVCC tuzilmalar kirdi; o'zbek tili bu klasterlarni proteza (ishkaf, istakon) yoki epentheza orqali moslashtirib oldi

2. "Lexical gap" (leksik bo'shliq) nima va bu tilshunoslik nuqtai nazaridan nimani ko'rsatadi?
  1. A) Lug'atdagi xatolar
  2. B) Bir tilda mavjud bo'lgan tushuncha uchun boshqa tilda maxsus so'z yo'qligi; masalan: o'zbek tilidagi "uyat" so'zining inglizchada to'liq ekvivalenti yo'q; bu tillar boyligi va madaniy-kontseptual farqlarni aks ettiradi; tarjimada qiyinchilik tug'diradi
  3. C) Lug'atdagi sahifalar orasidagi bo'sh joy
  4. D) So'zning ma'nosi yo'qligi
Javobni ko'rish

To'g'ri javob: B) Bir tilda mavjud bo'lgan tushuncha uchun boshqa tilda maxsus so'z yo'qligi; masalan: o'zbek tilidagi "uyat" so'zining inglizchada to'liq ekvivalenti yo'q; bu tillar boyligi va madaniy-kontseptual farqlarni aks ettiradi; tarjimada qiyinchilik tug'diradi

3. Kognitiv semantikada "conceptual metaphor" (kontseptual metafora) nazariyasi nima va Lakoff-Johnson konsepsiyasini tushuntiring?
  1. A) Metafora faqat poetik vosita
  2. B) Lakoff va Johnson (1980) nazariyasiga ko'ra metafora faqat til hodisasi emas, balki tafakkur tuzilmasi; biz abstrakt tushunchalarni konkretlar orqali idrok etamiz: "VAQT — PUL" (vaqtni sarflamoq, tejamog'ich), "BAHSDA G'ALABA — URUSHDA G'ALABA" — bu metaforalar tilda ko'chma ma'no hosil qiladi
  3. C) Metafora faqat adabiyotda o'rganiladi
  4. D) Kontseptual metafora faqat grammatika bilan bog'liq
Javobni ko'rish

To'g'ri javob: B) Lakoff va Johnson (1980) nazariyasiga ko'ra metafora faqat til hodisasi emas, balki tafakkur tuzilmasi; biz abstrakt tushunchalarni konkretlar orqali idrok etamiz: "VAQT — PUL" (vaqtni sarflamoq, tejamog'ich), "BAHSDA G'ALABA — URUSHDA G'ALABA" — bu metaforalar tilda ko'chma ma'no hosil qiladi

4. "Semantic prosody" (semantik prosodiya) tushunchasi korpus tilshunosligida nima?
  1. A) So'zning urg'u tizimi
  2. B) So'zning odatda muayyan xususiyatdagi so'zlar (ijobiy yoki salbiy) bilan birgalikda qo'llanish tendensiyasi; masalan: "yuz bermoq" fe'li ko'proq salbiy hodisalar bilan birgalikda keladi (falokat yuz berdi); bu so'zning lug'atdagi ma'nosidan tashqaridagi korpus xususiyati
  3. C) So'zning she'riy vazniga ta'siri
  4. D) So'zning talaffuz xususiyatlari
Javobni ko'rish

To'g'ri javob: B) So'zning odatda muayyan xususiyatdagi so'zlar (ijobiy yoki salbiy) bilan birgalikda qo'llanish tendensiyasi; masalan: "yuz bermoq" fe'li ko'proq salbiy hodisalar bilan birgalikda keladi (falokat yuz berdi); bu so'zning lug'atdagi ma'nosidan tashqaridagi korpus xususiyati

5. "Motivated" (motivlangan) va "arbitrary" (shartli) so'zlar o'rtasidagi farq tilshunoslikda qanday tushuntiriladi?
  1. A) Barcha so'zlar motivlangan
  2. B) Saussureга ko'ra til belgisi shartli (arbitrary) — "daraxt" so'zi bilan real daraxt o'rtasida tabiiy bog'liqlik yo'q; lekin taqlid so'zlar (qarg'a, vovullamoq), qo'shma so'zlar va yasama so'zlar qisman motivlangan — ichki ma'noviy tuzilma mavjud; o'zbek tilida motivlanganlik darajasi turlicha
  3. C) Barcha so'zlar shartli
  4. D) Motivatsiya faqat she'rda muhim
Javobni ko'rish

To'g'ri javob: B) Saussureга ko'ra til belgisi shartli (arbitrary) — "daraxt" so'zi bilan real daraxt o'rtasida tabiiy bog'liqlik yo'q; lekin taqlid so'zlar (qarg'a, vovullamoq), qo'shma so'zlar va yasama so'zlar qisman motivlangan — ichki ma'noviy tuzilma mavjud; o'zbek tilida motivlanganlik darajasi turlicha

6. Omonimiya va polisemiya (ko'p ma'nolilik) orasidagi chegarani aniqlash tilshunoslikda nima uchun qiyin?
  1. A) Umuman qiyin emas
  2. B) Ko'p ma'noli so'z tarixiy rivojlanish natijasida ma'nolari bir-biridan uzoqlashib, omonimga aylanishi mumkin; qaysi bosqichda ular alohida so'z (omonim) yoki bitta so'zning ma'nosi (polisemiya) deb hisoblash kriteriyasi noaniq; etimilogik va sinxron yondashuv turli natija berishi mumkin
  3. C) Lug'at har doim aniq javob beradi
  4. D) Bu muammo faqat rus tilida mavjud
Javobni ko'rish

To'g'ri javob: B) Ko'p ma'noli so'z tarixiy rivojlanish natijasida ma'nolari bir-biridan uzoqlashib, omonimga aylanishi mumkin; qaysi bosqichda ular alohida so'z (omonim) yoki bitta so'zning ma'nosi (polisemiya) deb hisoblash kriteriyasi noaniq; etimilogik va sinxron yondashuv turli natija berishi mumkin

Bu — mavzuning ochiq namuna qismi. To'liq bank, vaqt rejimi, tahlil va xatolar ustida ishlash — test rejimida.