Mehnat kodeksi
1) xodimning harbiy yoki muqobil xizmatga chaqirilganligi; 2) xodimning malakasi yetarli boʻlmaganligi sababli egallab turgan lavozimiga yoki bajarayotgan ishiga muvofiq emasligi; 3) xodimning aybli harakatlari (harakatsizligi) munosabati bilan; 4) tashkilotni tugatish yoki ish beruvchi boʻlgan yakka tartibdagi tadbirkor faoliyatini tugatish toʻgʻrisidagi sud qarorining qonuniy kuchga kirganligi.
- A) 1, 3
- B) 1, 4
- C) 2, 3
- D) 2, 4
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: B) 1, 4
Toʻgʻri javob: B. Mehnat kodeksining 168-moddasida "taraflarning xohish-irodasiga bogʻliq boʻlmagan holatlarga koʻra bekor qilish asoslari" roʻyxatida "xodimning harbiy yoki muqobil xizmatga chaqirilganligi" (1-band) va "tashkilotni tugatish yoki...tadbirkor faoliyatini tugatish toʻgʻrisidagi sud qarorining qonuniy kuchga kirganligi" (6-band) aniq sanalgan. Nega boshqalari emas: "malakasi yetarli emasligi" va "aybli harakatlari" ish beruvchi tashabbusi yoki xodimning aybi asosidagi bekor qilish turlariga kiradi, "taraflar irodasiga bogʻliq boʻlmagan" toifaga kirmaydi va 168-modda roʻyxatida yoʻq.
1) Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi; 2) Ishsizlikdan himoya qilish agentligi; 3) respublika va mahalliy darajadagi kasaba uyushmalari; 4) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi hamda viloyatlar va Toshkent shahar kambagʻallikni qisqartirish va bandlik bosh boshqarmalari.
- A) 1, 3
- B) 1, 4
- C) 2, 3
- D) 2, 4
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: B) 1, 4
Toʻgʻri javob: B. 577-moddaga koʻra jamoaviy mehnat nizolarini tartibga solish boʻyicha davlat organlari - Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi (1-band) hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi vazirligi va viloyat/Toshkent bosh boshqarmalari (4-band). Nega boshqalari emas: Ishsizlikdan himoya qilish agentligi (2) moddada davlat organi sifatida sanalmagan; kasaba uyushmalari (3) aksincha nizoning bir tarafi, tartibga soluvchi organ emas.
I. Mehnatga oid huquqiy munosabatlarda voyaga yetmaganlar katta yoshdagi xodimlar bilan tenglashgan tartibdagi huquqdan bo'ladilar.
II. Bolalar uchun ish haqi, ish vaqtidan tashqari ishlarga va dam olish kunlaridagi ishlarga jalb qilinmasligi lozim.
III. O'n besh yoshga to'lgan bolalar ota-onasidan birining yoki ularning o'rnini bosuvchi shaxsning yozma ravishdagi roziligi bilan ishga qabul qilinadi.
- A) I-to'g'ri; II-noto'g'ri; III-to'g'ri
- B) I-noto'g'ri; II-to'g'ri; III-noto'g'ri
- C) I-noto'g'ri; II-to'g'ri; III-to'g'ri
- D) I-to'g'ri; II-to'g'ri; III-to'g'ri
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: C) I-noto'g'ri; II-to'g'ri; III-to'g'ri
To'g'ri javob: C) I-noto'g'ri; II-to'g'ri; III-to'g'ri. (Javob muallif kaliti va manba rasmi bo'yicha qayta tekshirildi; Mehnat kodeksi — voyaga yetmaganlar mehnati.)
1) mehnat sharoitlarini ta'minlash;
2) ishga qabul qilish;
3) mehnatga haq to'lash va ish haqi;
4) har yilgi mehnat ta'tili;
5) mehnat munosabatlariga oid nizolar.
a) ish beruvchi va xodim o'rtasidagi mehnat shartnomasini tuzilishga oid munosabatlar; b) mehnatga haq to'lash, xodimga uning mehnati uchun to'lov belgilash va ularni amalga oshirishga oid munosabatlar; c) ish beruvchi xodimlar uchun xavfsiz va qulay mehnat sharoitlarini yaratib berishiga oid munosabatlar; d) ish beruvchi va xodim o'rtasida yuzaga keladigan turli huquqiy kelishmovchiliklar; e) mehnat qobiliyatini tiklash uchun ish o'rni hamda o'rtacha ish haqi saqlab qolingan holda xodim ishdan ozod etiladigan davrdagi munosabatlar.
- A) 1-c, 2-b, 3-a, 4-e, 5-d
- B) 1-a, 2-c, 3-b, 4-e, 5-d
- C) 1-c, 2-a, 3-b, 4-d, 5-e
- D) 1-c, 2-a, 3-b, 4-e, 5-d
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: D) 1-c, 2-a, 3-b, 4-e, 5-d
Muallif kalitiga ko'ra to'g'ri javob — 1-c, 2-a, 3-b, 4-e, 5-d: mehnat sharoitlarini ta'minlash — xavfsiz sharoit yaratish (c); ishga qabul qilish — mehnat shartnomasi tuzilishi (a); mehnatga haq to'lash — to'lov belgilash (b); har yilgi mehnat ta'tili — ish o'rni va o'rtacha haq saqlangan dam olish davri (e); mehnat nizolari — huquqiy kelishmovchiliklar (d).
Intizomiy jazo …a) dan kechiktirmay qo'llaniladi, taftish yoki moliya-xo'jalik faoliyatini tekshirish yoxud auditorlik tekshiruvi natijalariga ko'ra esa, u sodir etilgan kundan e'tiboran …b) dan kechiktirmay qo'llanilishi mumkin.
- A) a-2, b-3
- B) a-1, b-4
- C) a-1, b-2
- D) a-3, b-4
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: B) a-1, b-4
Intizomiy jazo qilmish aniqlangandan keyin darhol, biroq aniqlangan kundan e'tiboran bir oydan kechiktirmay qo'llaniladi; taftish/moliya-xo'jalik tekshiruvi yoki auditorlik natijalariga ko'ra esa sodir etilgan kundan e'tiboran ikki yildan kechiktirmay qo'llanilishi mumkin. Demak a — «1 oy», b — «2 yil» (a-1, b-2 emas; muallif kaliti B = a-1, b-4 raqamlanishiga ko'ra to'g'ri).
Avval oson savollardan boshlang, keyin qiyinroqlariga o'ting. Har kuni kamida 20 ta savol yeching.