Akademik litseyga kirish tartibi 2026: 3 ta tanlov qoidasi

Qisqacha javob. Akademik litseyga faqat umumiy o'rta ta'lim maktabining 9-sinf bitiruvchisi kira oladi. Ro'yxatdan o'tish my.edu.uz portali orqali, har yili 10-iyundan 10-iyulgacha va bepul. Abituriyent uchtagacha litseyning bittadan yo'nalishini tanlaydi — lekin tanlovlar teng emas: birinchi tanlovingizga ball yetib qolsa, ikkinchi va uchinchisida qatnashish huquqingiz yopiladi.

Kim topshira oladi va ro'yxat qachon ochiladi?

Nizom bo'yicha abituriyent — bu belgilangan tartibda ro'yxatdan o'tgan, umumiy o'rta ta'lim maktabining 9-sinf bitiruvchisi. Ro'yxatdan o'tish Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali yoki Yagona ta'lim xizmatlari portali my.edu.uz orqali, har yili 10-iyundan 10-iyulgacha va bepul amalga oshiriladi.

Hujjatlarning katta qismini o'zingiz yuklamaysiz: ID karta ma'lumotlari Ichki ishlar vazirligi bazasidan, tug'ilganlik guvohnomasi Adliya vazirligi bazasidan, 9-sinfni tamomlaganlik haqidagi elektron shahodatnoma esa Maktabgacha va maktab ta'limi vazirligi bazasidan avtomatik olinadi. O'zingiz yuklaydigan narsa — imtiyozli kirish huquqini beruvchi hujjatlar: olimpiada, tanlov yoki musobaqa g'olibi ekaningizni tasdiqlovchi diplom, sertifikat, guvohnoma, shuningdek til yoki umumta'lim fanlari bo'yicha milliy yoxud xalqaro sertifikat.

Bir muhim istisno bor: bu Nizom Mudofaa vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Davlat xavfsizlik xizmati va Milliy gvardiya tizimidagi akademik litseylarga tatbiq etilmaydi — u yerda o'z tartibi ishlaydi.

Nega tanlov tartibi hal qiluvchi ahamiyatga ega?

Ro'yxatdan o'tishda uchtagacha akademik litseyning bittadan mos yo'nalishini tanlash mumkin, ammo ularning ta'lim tili bir xil bo'lishi shart. Test sinovi esa siz tanlagan hududda — Qoraqalpog'iston Respublikasi, viloyat markazi yoki Toshkent shahrida o'tkaziladi.

Endi asosiy qoida. Tanlovlar ustuvorlik bo'yicha ko'rib chiqiladi: agar to'plagan balingiz birinchi tanlagan litsey yo'nalishiga qabul qilish uchun yetarli bo'lsa, natijangiz o'sha yerda e'lon qilinadi va ikkinchi hamda uchinchi tanlovda qatnashishga ruxsat berilmaydi. Birinchisiga yetmay, ikkinchisiga yetsa — natija ikkinchisida chiqadi va uchinchisi yopiladi. Uchalasiga ham yetmasa, natijangiz birinchi tanlagan yo'nalishda e'lon qilinadi.

Amalda bu shuni bildiradi: birinchi o'ringa "yetib borsam yaxshi bo'lardi" degan litseyni emas, haqiqatan ham eng ko'p xohlagan variantni qo'yish kerak. Chunki birinchi tanlov "ishlab ketsa", qolgan ikkitasi umuman ko'rilmaydi.

Yana bir foydali qoida: agar bitta yo'nalishning oxirgi o'rni uchun ikki yoki undan ko'p abituriyentning ballari teng chiqib qolsa, ularning barchasi o'qishga qabul qilinadi.

Imtihon qanday o'tadi?

Ikki shakl bor: kirish test sinovlari va ijodiy imtihon. Ayrim yo'nalishlarda test o'rniga ijodiy imtihon o'tkaziladi — buni vazirlik har yili tasdiqlaydigan fanlar majmuasi belgilaydi. Ikkala holatda ham imtihon litseyda ta'lim olib boriladigan tilda (o'zbek, rus yoki qoraqalpoq) bo'ladi, topshiriqlar esa 5–9-sinf umumta'lim dasturlari asosida tuziladi.

Ijodiy imtihonlar test sinovlaridan oldin, har yili 18-iyulgacha o'tkaziladi va natijalari 20-iyulgacha agentlikka taqdim etiladi. Ijodiy imtihon natijasi test natijasiga qo'shib hisoblanadi — lekin faqat test sinovida qatnashgan bo'lsangiz. Testga kelmagan abituriyentning natijasi ham, imtiyozlari ham yakuniy hisobda inobatga olinmaydi.

Tartib qat'iy: imtihon joyiga uyali telefon, mikrokalkulyator, lug'at, jadval, kitob va shu kabilarni olib kirish taqiqlanadi. Qoidani buzgan abituriyentga dalolatnoma tuziladi va u imtihondan chetlashtiriladi. Ijodiy imtihonni qayta topshirishga ruxsat berilmaydi.

Natija qachon chiqadi va apellyatsiya qanday beriladi?

Yakuniy natijalar kirish test sinovlari to'liq yakunlangandan so'ng besh kun ichida my.edu.uz portalida va litseyning rasmiy saytida e'lon qilinadi.

Natijadan norozi bo'lsangiz, e'lon qilingan kundan boshlab uch ish kuni ichida my.edu.uz orqali elektron shaklda apellyatsiya shikoyati berish huquqingiz bor. Shikoyatga abituriyent ruxsatnomasining nusxasi ilova qilinadi. Shikoyat ikki hafta davomida ko'rib chiqiladi va uni ko'rib chiqish kuni haqida sizga yoki ota-onangizga xabarnoma yuboriladi — ko'rib chiqishda shaxsan ishtirok etish huquqingiz bor. Maslahat kengashi esa test kunlari haqida besh kun oldin xabardor qilishi shart.

Litseydan litseyga o'tish mumkinmi?

Mumkin, lekin oyna tor va sabab uzrli bo'lishi kerak. Arizalar yozgi ta'til davrida 20-iyundan 20-iyulgacha, qishki ta'tilda esa 20-dekabrdan 20-yanvargacha qabul qilinadi.

Uzrli sabablar ro'yxati yopiq: respublikaning bir hududidan ikkinchisiga doimiy yashash uchun ko'chib o'tish, ota-onaning xizmat o'tash joyi o'zgarishi, ota-onaning xorijdagi davlat xizmatidan qaytishi, shuningdek 8–9-sinf o'quvchilari uchun xalqaro nufuzli fan olimpiadasi g'olibligi. Bitta litsey ichida yo'nalish o'zgartirish direktor buyrug'i bilan hal bo'ladi, boshqa litseyga o'tish esa vazirlik ruxsatini talab qiladi: hujjatlar 1-avgustga (qishda 22-yanvarga) qadar yuboriladi, javob 15-avgustga (qishda 5-fevralga) qadar beriladi.

Alohida ta'kidlangan taqiq: umumiy o'rta ta'lim maktablari va kasb-hunar maktablaridan akademik litseyga o'qishni ko'chirishga ruxsat etilmaydi. Ya'ni litseyga faqat qabul orqali kirasiz, "o'tib olish" yo'li yo'q. Texnikum va kollejlarda esa boshqa hujjat va boshqa muddatlar amal qiladi — buni kasbiy ta'limda o'qishni ko'chirish maqolasida yozganmiz.

O'quvchi qaysi hollarda chetlashtiriladi?

Nizom ikki guruhga ajratadi. O'quv yili davomida chetlashtirish asoslari: doimiy yashash uchun boshqa hududga yoki mamlakatga chiqib ketish, sud hukmi bilan ozodlikdan mahrum etilish, salomatligi tufayli akademik ta'til olish va vafot etish.

O'quv semestri yakunida esa boshqa asoslar ishlaydi: boshqa litseyga ko'chirilish, o'z arizasiga muvofiq ketish, hamda o'quv dasturi talablari bajarilmasligi. Oxirgisining o'lchovi aniq: semestr yakunida ikki yoki undan ortiq fandan "qoniqarsiz" baho olish yoxud uzrli sababsiz 76 soat va undan ortiq darsni qoldirish. Qaror litseyning pedagogik kengashi tomonidan qabul qilinadi, chetlashtirilgan o'quvchi haqidagi ma'lumot bir hafta ichida Bolalar masalalari bo'yicha hududiy komissiyaga yuboriladi.

Salomatligi tufayli chetlashtirilgan o'quvchini qayta tiklash uchun ota-ona litsey direktori nomiga ariza beradi va u 15 kun ichida ko'rib chiqiladi. O'quvchi o'qigan yo'nalish to'xtatilgan bo'lsa, uning xohishiga ko'ra turdosh yo'nalishga tiklash mumkin.

Litseydan keyin nima bo'ladi?

Akademik litsey — universitetga tayyorgarlik yo'li. Litseyni tugatgach abituriyent umumiy asosda kirish imtihonlarida qatnashadi, shuning uchun fanlarni erta boshlab, muntazam mashq qilgan o'quvchi yutadi: mavzu bo'yicha mashq testlari aynan shu uchun. Qaysi sohada nechta o'rin borligini va ballar qanday taqsimlanganini kesimlar bo'limida ko'rib chiqishingiz mumkin. Agar litsey o'rniga kasb egallash yo'lini o'ylayotgan bo'lsangiz, texnikum bitiruvchilari uchun universitetning 2-kursiga suhbat asosida qabul imkoniyati ham bor.

Manba: Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 5-iyundagi 320-son qarori bilan tasdiqlangan "O'quvchilarni akademik litseylarga qabul qilish, ularning o'qishini ko'chirish, qayta tiklash va o'qishdan chetlatish tartibi to'g'risida"gi Nizom (1–2, 11–13, 17, 19–25, 60–63, 67–68, 81–89, 91–95-bandlar), lex.uz. Tekshirilgan sana: 2026-yil 26-avgust.

Yana o‘qing: Texnikumda dual ta’lim stipendiyasi — qancha to‘lanadi.