Kiberxavfsizlik instituti tashkil etildi: kimga va qanday yo'l
Gʻolibjon Davronov
Qisqacha javob. 2026-yil 20-avgustda Prezident qarori bilan O'zbekiston Respublikasi Kriptologiya, axborot xavfsizligi va innovatsion texnologiyalar instituti tashkil etildi. U Toshkent axborot texnologiyalari universiteti huzuridagi Radioelektron tizimlar va axborot texnologiyalari markazi negizida ochilgan va soha bo'yicha respublikadagi yetakchi davlat oliy ta'lim muassasasi maqomini oladi.
Institut aynan nima qiladi?
| Institut nima bilan shug'ullanadi |
|---|
| Kriptologiya, axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlik bo'yicha kadrlarni qayta tayyorlash va malaka oshirish |
| Sun'iy intellekt, katta hajmdagi ma'lumotlarni qayta ishlash va raqamli kriminalistika yo'nalishlarida ilmiy tadqiqot |
| Axborotni kriptografik va texnik himoya qilish vositalarini ishlab chiqish, ishlab chiqarish va sertifikatlash |
| Davlat organlari axborot tizimlarini kiberxavfsizlik talablariga muvofiqligi bo'yicha ekspertizadan o'tkazish |
| Muhim axborot infratuzilmasi obyektlarini attestatsiyadan o'tkazish |
| Soha bo'yicha normativ hujjatlar va milliy standartlar loyihalarini ishlab chiqish |
Ro'yxatdan ko'rinib turibdiki, bu faqat o'quv muassasasi emas: institut bir vaqtning o'zida ekspertiza va sertifikatlash markazi hamda ilmiy-ishlab chiqarish tashkiloti bo'ladi.
Bakalavriatga qabul bo'ladimi?
Qarorda bakalavriat qabuli haqida gap yo'q. Institutga berilgan ruxsat aniq yozilgan: kriptologiya, axborotni himoya qilish, axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlik ixtisosliklari bo'yicha oliy ta'limdan keyingi ta'limni, ya'ni doktorantura darajasidagi tayyorgarlikni tashkil etish.
Ya'ni maktab bitiruvchisi to'g'ridan-to'g'ri bu institutga hujjat topshira olmaydi. Yo'l boshqacha: avval kiberxavfsizlik yoki axborot xavfsizligi yo'nalishida bakalavriatni tugatish, keyin bu yerda ilmiy darajaga borish.
Kiberxavfsizlik bo'yicha bakalavriat qayerda bor?
2026 qabulida axborot-kommunikatsiya texnologiyalari sohasiga jami 14 989 ta o'rin ajratilgan, ulardan grant chegarasi bo'lgan 160 ta guruhda o'rtacha ball 141,9. Kontrakt chegarasi esa o'rtacha 71,0 — bu barcha o'nta soha ichida eng past kontrakt chegarasi.
Ya'ni IT sohasiga kontrakt bilan kirish nisbatan oson, grant esa raqobatli. Sohaning to'liq kesimini IT yo'nalishlari 2026 maqolasida ko'rishingiz mumkin.
Institut xodimlariga qanday shart yaratilgan?
Qarorda alohida band bor: institut xodimlari, jalb qilinadigan professor-o'qituvchi va mutaxassislarga Toshkent viloyati hududida birlamchi bozordan uy-joy sotib olish uchun ipoteka krediti ajratiladi. Dastlabki badal — uy qiymatining kamida 15 foizi, muddat 20 yil.
Bu qadam sohaning asosiy muammosiga qaratilgan: kriptologiya va kiberxavfsizlik mutaxassislari xususiy sektorda ancha yuqori maosh oladi, davlat tashkilotida ushlab qolish uchun qo'shimcha rag'bat kerak.
Institut boshqa oliygohlarga qanday ta'sir qiladi?
Qarorda yozilishicha, institut kriptologiya, axborotni himoya qilish, axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlik sohalarida boshqa oliy ta'lim tashkilotlari faoliyatini muvofiqlashtiradi.
Amalda bu shuni anglatadi: bu yo'nalishlardagi o'quv dasturlari, standartlar va malaka talablari markazlashtiriladi. Institut huzurida soha olimlari va yuqori malakali mutaxassislardan iborat ilmiy-texnik kengash ham tashkil etiladi.
Bu abituriyent uchun nimani anglatadi?
Ikki narsani. Birinchidan, kiberxavfsizlik yo'nalishi endi aniq karyera yo'liga ega bo'ldi: bakalavriat, keyin ixtisoslashgan institutda ilmiy daraja va davlat tizimida ekspertiza ishi. Ikkinchidan, sohaga davlat e'tibori kuchayishi odatda keyingi yillarda grant kvotasining o'sishini bildiradi.
IT yo'nalishlarining o'tish ballarini o'tish ballari sahifasida tekshiring. Ballingizga mos variantlarni «Menga moslari» xizmati topib beradi, informatika fanidan tayyorgarlikni esa alohida qo'llanmada ko'ring.
Manba: O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 20-avgustdagi PQ-300-son qarori (lex.uz/uz/docs/-8421875), 21.08.2026 dan kuchga kirgan; o'rin va ball raqamlari — TestMakon.uz ma'lumotlar bazasi, 2026 qabuli. Tekshirilgan sana: 2026-yil 27-avgust.
