Doktorantura 2026: kirish imtihoni o'rniga tadqiqot taqdimoti

Qisqacha javob. 2026-yil 1-sentabrdan doktoranturaga qabul va stipendiya tizimi o'zgaradi. Davlat budjeti hisobidan ajratiladigan kvotaning kamida 60 foizi ustuvor ilmiy ixtisosliklarga beriladi, ularga qabul qilingan doktorantlarga bazaviy stipendiyaning 1,7 baravari to'lanadi. Eng katta yangilik — ustuvor ixtisosliklarga kirish imtihoni umuman o'tkazilmaydi, uning o'rniga ilmiy tadqiqot ishi taqdimoti baholanadi.

Ustuvor ilmiy ixtisoslik nima degani?

"O'zbekiston — 2030" strategiyasidan kelib chiqib, ilmiy kadrlar tayyorlashning ustuvor yo'nalishlari alohida ro'yxat bilan tasdiqlangan. Shu ro'yxatga kiruvchi ixtisosliklar ustuvor hisoblanadi va ular uchun boshqa moliyalash hamda boshqa qabul tartibi ishlaydi.

Amalda bu shuni bildiradi: doktoranturaga hujjat topshirishdan oldin o'z ixtisosligingiz ustuvor ro'yxatda bor-yo'qligini aniqlash kerak. Javob butun jarayonni — qabul shaklini ham, stipendiyani ham — o'zgartiradi.

Ustuvor ixtisoslikda stipendiya qancha bo'ladi?

Differensial stipendiya tizimi joriy etiladi. Ustuvor ilmiy ixtisosliklarga qabul qilingan doktorantlarga bazaviy stipendiyaning 1,7 baravari miqdorida oshirilgan stipendiya to'lanadi.

Bundan tashqari alohida modda bor: tadqiqot ishida zarur bo'ladigan asbob-uskuna va boshqa tovarlar xaridi uchun har oy bazaviy stipendiyaning 30 foizi miqdorida qo'shimcha mablag' ajratiladi. Diqqat qiling — bu pul doktorantning qo'liga emas, u tahsil olayotgan oliy ta'lim yoki ilmiy tashkilotga yo'naltiriladi, ya'ni uskunani tashkilot sotib oladi.

Kirish imtihoni o'rniga nima bo'ladi?

Bu — islohotning eng jiddiy qismi. Ustuvor ilmiy ixtisosliklarga qabul kirish imtihoni o'rniga ilmiy tadqiqot ishi taqdimoti asosida amalga oshiriladi. Taqdimotga qo'yiladigan talablarni oliy ta'lim yoki ilmiy tashkilot mustaqil belgilaydi.

Ya'ni tayyorgarlikning mazmuni o'zgaradi: test yoki og'zaki imtihonga emas, o'z tadqiqot g'oyangizni himoya qila oladigan darajada tayyorlanish kerak. Talablar har tashkilotda har xil bo'lgani uchun ularni oldindan aynan o'sha tashkilotdan so'rab bilish zarur.

Milliy sertifikat imtiyozi saqlanadimi?

Yo'q — va bu ko'pchilikni ogohlantirishi kerak bo'lgan o'zgarish. Ilgari tegishli fan yo'nalishida milliy sertifikatga ega talabgor mutaxassislik fani bo'yicha imtihondan ozod etilar va unga maksimal ball qo'yilardi. Farmon bilan bu tartib bekor qilinadi.

Milliy sertifikat oliy ta'limga kirishda o'z kuchini saqlab qoladi — bu haqda milliy sertifikat yo'riqnomasida va IELTS bilan taqqoslashda yozganmiz. O'zgarish faqat oliy ta'limdan keyingi bosqichga, ya'ni doktoranturaga tegishli.

Birinchi o'quv yilida nima o'qitiladi?

Tayanch doktorantura bosqichining birinchi o'quv yilida endi alohida o'quv mashg'ulotlari tashkil etiladi: sohaviy maxsus fanlar, ilmiy tadqiqot metodologiyasi va akademik yozish, shuningdek statistika va ma'lumotlar tahlili. Ilgari doktorant asosan mustaqil ishlardi; endi tadqiqot ko'nikmalari alohida o'rgatiladi.

Ilmiy rahbarga ham yangi talab qo'yildi: u doktorantning ixtisosligiga mos fan tarmog'ida ilmiy tadqiqot tajribasiga ega bo'lishi shart.

Ilmiy rahbarga to'lov qanday o'zgaradi?

2027-yil uchun qabuldan boshlab ilmiy rahbarlik uchun oylik to'lov o'rniga bir martalik rag'batlantiruvchi to'lov joriy etiladi — u tayanch doktoranturaga qabul qilingan stajyor-tadqiqotchi va o'z vaqtida himoya qilgan doktorant uchun to'lanadi.

Doktorant uchun bu bilvosita, ammo muhim signal: rahbar endi jarayonni cho'zishdan emas, o'z vaqtida himoya qildirishdan manfaatdor bo'ladi.

"Loyiha doirasida ilmiy daraja" nima?

Falsafa doktori (PhD) darajasini amaliy tadqiqot loyihasi doirasida olishni nazarda tutuvchi alohida dastur yo'lga qo'yiladi. Innovatsion rivojlanish agentligi ustuvor ilmiy ixtisosliklar bo'yicha muddati uch yildan oshmaydigan tadqiqot loyihalari uchun yiliga bir marta tanlov e'lon qiladi.

Loyihada ishtirok etuvchi doktorantni loyiha rahbari tanlov asosida qabul qiladi va o'sha rahbar bir vaqtning o'zida uning ilmiy rahbari hisoblanadi. Doktorant loyiha bajarilayotgan tashkilotning izlanuvchisi bo'ladi va unga tayanch doktorantura uchun belgilangan miqdorda stipendiya to'lanadi. Qo'shimcha yengillik: loyiha davrida dissertatsiyani himoya qilgan tadqiqotchining ilmiy hisoboti ekspertizadan o'tkazilmaydi.

Bu magistr bitiruvchisi uchun nimani anglatadi?

Agar doktorantura rejangizda bo'lsa, uchta qadamni hozirdan boshlash mantiqiy: ixtisosligingiz ustuvor ro'yxatda bor-yo'qligini aniqlash, kirish uchun tayyor tadqiqot g'oyasi va uni taqdim eta oladigan material to'plash, hamda mos tajribaga ega ilmiy rahbar izlash. Magistraturaga kirishning o'zi haqida magistratura qabuli maqolasida, oliy ta'limdagi stipendiyalar to'g'risida esa Prezident va nomli stipendiyalar maqolasida batafsil yozilgan.

Manba: O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 26-maydagi PF-98-son "Yangi avlod ilmiy kadrlarini tayyorlash va ularni attestatsiya qilish tizimini takomillashtirish to'g'risida"gi Farmoni (1–5-bandlar), lex.uz. Tekshirilgan sana: 2026-yil 26-avgust.