Adabiyot 10-sinf (2-qism)

UO‘K: 821=512.133(075.3) KBK: 83.3(5O‘)ya721 A 29 Respublika maqsadli kitob jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan chop etildi. © B. To‘xliyev va boshq. © «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, 2017 ISBN 978-9943-07-535-1 Ta q r i z c h i l a r: N. Rahmonov – filologiya fanlari doktori, professor; M. Valiyeva – Toshkent shahar Yunusobod tumanidagi 274-maktab­ ning ona tili va adabiyot fani o‘qituvchisi. A 29 Adabiyot [Matn]: darslik-majmua / B. To‘xliyev [va boshq.], – Toshkent: «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat il­miy nashriyoti, 2017. – 184 b. ISBN 978-9943-07-535-1 UO‘K: 821=512.133(075.3) KBK: 83.3(5O‘)ya721 Boqijon To‘xliyev, Bahodir Karimov, Komila Usmonova

3 Mahmudxo‘ja Behbudiy 1875-yil 19-yanvarda Samarqand yaqinidagi Baxshitepa qishlog‘ida tug‘ilgan. Mahmudxo‘ja to­ g‘asi Muhammad Siddiqning tarbiyasini olgan. Arab tili gram­ matikasini kichik tog‘asi Mulla Odildan o‘rgangan. Behbudiy 1899–1900-yillarda hajga boradi; 1903–1904-yil­ larda Moskva, Peterburgga hamda 1906-yili Qozon, Ufa, Nij­ niy Nov­gorod, Misr va Turkiyaga safar qiladi. Behbudiy XX asr o‘zbek adabiyoti tarixida munosib o‘rin­ ga ega. Uning hayoti va ijodiy faoliyati jamiyat hayotidagi jiddiy o‘zgarishlar davriga to‘g‘ri keldi. Behbudiy Turkistonda maktab va maorif, matbuot va teatr, jurnalistika sohalarda ijti­ moiy-siyosiy, ada­biy-ma’rifiy faoliyat olib bordi. Qishloqlarda…

4 Turkistondagi maktablar islohoti Behbudiy nomi bilan bog‘liq. Behbudiy yangi usuldagi maktablar tashkil etish ishi­ da jonbozlik ko‘rsatadi. Tirikchilikka o‘zini urgan xalqni dun­ yoning eng ilg‘or millatlari qatoriga qo‘shish uchun maktab­ larning o‘zi kamlik qilar edi. Shu bois Behbudiy Samar­qand shahrida 1913-yili «Samar­qand» nomli gazeta va «Oyna» jurnalini nashr ettira boshlaydi. Ularda millat ahvoli, uning haq-huquqi, milliy til qadri, chet tillarini o‘rga­nish va tarix masalalariga doir maqolalar e’lon qiladi. Behbudiy o‘z dav­ rida ziyolilarning yetakchisi, ma’rifat fidoyisi, millatparvar sifatida taniladi. Butun umrini jaholat va zulmatni ilm-ma’rifat yog‘dusi bi­ lan yoritishga…