18/33-мавзу · Йўл ҳаракати қоидалари
Темир йўл кесишмалари орқали ҳаракатланиш
116. Транспорт воситаларининг ҳайдовчилари темир йўлларни фақат темир йўл кесишмалари орқали поезд (локомотив, дрезина)ларга йўл бериб кесиб ўтишлари лозим. 117. Темир йўл кесишмасига яқинлашиб уни кесиб ўтмоқчи бўлган ҳайдовчи кесишма навбатчисининг кўрсатмаларига, светофорлар ишораларига, йўл белгиларига, йўл чизиқларига, шлагбаум ҳолатига амал қилиши ва яқинлашаётган поезд (локомотив, дрезина) йўқлигига ишонч ҳосил қилиш шарт. 118. Қуйидаги ҳолларда темир йўл кесишмасига кириш тақиқланади: …
Бепул бошлаш · 19 саволТемир йўл кесишмалари орқали ҳаракатланиш
116. Транспорт воситаларининг ҳайдовчилари темир йўлларни фақат темир йўл кесишмалари орқали поезд (локомотив, дрезина)ларга йўл бериб кесиб ўтишлари лозим. 117. Темир йўл кесишмасига яқинлашиб уни кесиб ўтмоқчи бўлган ҳайдовчи кесишма навбатчисининг кўрсатмаларига, светофорлар ишораларига, йўл белгиларига, йўл чизиқларига, шлагбаум ҳолатига амал қилиши ва яқинлашаётган поезд (локомотив, дрезина) йўқлигига ишонч ҳосил қилиш шарт. 118. Қуйидаги ҳолларда темир йўл кесишмасига кириш тақиқланади: светофор ишорасидан қатъи назар, шлагбаум ёпиқ турган ёки ёп
116Транспорт воситаларининг ҳайдовчилари темир йўлларни фақат темир йўл кесишмалари орқали поезд (локомотив, дрезина)ларга йўл бериб кесиб ўтишлари лозим.
117Темир йўл кесишмасига яқинлашиб уни кесиб ўтмоқчи бўлган ҳайдовчи кесишма навбатчисининг кўрсатмаларига, светофорлар ишораларига, йўл белгиларига, йўл чизиқларига, шлагбаум ҳолатига амал қилиши ва яқинлашаётган поезд (локомотив, дрезина) йўқлигига ишонч ҳосил қилиш шарт.
118Қуйидаги ҳолларда темир йўл кесишмасига кириш тақиқланади: светофор ишорасидан қатъи назар, шлагбаум ёпиқ турган ёки ёпила бошлаган ҳолатда, кесишмани тўсувчи қурилма кўтарилиб турган ёки кўтарила бошлаган ҳолатда; шлагбаумнинг ҳолатидан ва бор-йўқлигидан қатъий назар светофорнинг тақиқловчи ишорасида; кесишма навбатчисининг тақиқловчи ишорасида (навбатчи ҳайдовчига олди ёки орқаси билан туриб жезлни, қизил чироқ ёки байроқчани юқорига кўтариб турса ёки қўлларини ёнга узаца); агар кесишмадан кейин, ҳайдовчини кесишмада тўхташга мажбур қиладиган тирбандлик пайдо бўлса; агар кўриниш чегарасидаги масофада кесишмага поезд (локомотив, дрезина) яқинлашаётган бўлса. Бундан ташқари: кесишма олдида турган транспорт воситаларини қарама-қарши ҳаракатланиш бўлагига чиқиб айланиб ўтиш; шлагбаумни ўзбошимчалик билан очиш; транспорт ҳолатига келтирилмаган қишлоқ хўжалиги, йўл қурилиши, қурилиш ва бошқа машина ҳамда механизмларни кесишма орқали олиб ўтиш; темир йўл дистансияси бошлиғининг рухсатисиз тезлиги соатига 8 километрдан кам бўлган транспорт воситаларининг ҳаракатланиши тақиқланади.
119Кесишма орқали ҳаракатланиш тақиқланган ҳолларда ҳайдовчи тўхташ чизиғи, 2.5 йўл белгиси ёки светофор олдида, улар бўлмаганда шлагбаумга камида 5 метр, шлагбаум бўлмаганда эса биринчи темир йўл изига камида 10 метр қолганда тўхташи керак.
120Темир йўл кесишмасида мажбуран тўхтаб қолган транспорт воситасининг ҳайдовчиси дарҳол одамларни тушириш ва кесишмани бўшатиш чораларини кўриши; Шу билан бир вақтда ҳайдовчи: имконияти бўлганда, яқинлашиб келаётган поезд машинистига тўхташ ишорасини бериш қоидасини тушунтириб, икки кишини темир йўл ёқаси бўйлаб иккала томонга 1000 метр масофага (агар бир киши бўлса — уни йўл яхши кўринмайдиган томонга) юбориши; транспорт воситаси ёнида қолиши ва умумий хатар ишорасини бериши; поезд кўринганда тўхташ ишорасини бериб, у келаётган томонга югуриши керак. Тўхташ ишораси қўлни (кундузи ёрқин мато парчаси ёки аниқ кўринадиган бирор нарса билан, тунда эса машъала ёки чироқ билан) гир айлантириш орқали берилади. Битта узун ва учта қисқа товушли ишоралар умумий хатар ишораси ҳисобланади.
Намуна саволлар ва таҳлил
1-савол · 🟡 Ўрта
Светофорнинг тақиқловчи ишорасида ва шлагбаум очиқ бўлганда ҳайдовчи нима қилиши керак?
- Яқинлашиб келаётган поезд йўқлигига шахсан ишонч ҳосил қилиши ва кесишмадан ўтиши керак
- Шлагбаумнинг ҳолатига асосланган ҳолда кесишмадан ўтиши керак
- Шлагбаумгача 10 метрдан яқин бўлмаган масофада тўхташ
- Тўхташ чизиғи олдида, «Тўхтамасдан ҳаракатланиш тақиқланган» белгиси олдида, агар улар йўқ бўлса шлагбаумгача 5 метрдан яқин бўлмаган масофада тўхташ
ЙҲҚ тегишли бўлим, 118–119-бандларига асосан:
- Шлагбаумнинг ҳолатидан қатъи назар, светофорнинг тақиқловчи ишораси ёниб турганда темир йўл кесишмасига кириш тақиқланади.
- Бундай ҳолларда ҳайдовчи тўхташ чизиғи олдида, агар у мавжуд бўлмаса — «Тўхтамасдан ҳаракатланиш тақиқланади» белгиси олдида, улар бўлмаса — шлагбаумга камида 5 метр, шлагбаум бўлмаса — биринчи темир йўл изига камида 10 метр қолганда тўхташи шарт.
❗ Эътибор беринг:
- Светофор сигнали — асосий кўрсатма ҳисобланади, шлагбаум очиқ бўлса ҳам унга амал қилиш мажбурий.
- Фақатгина рухсат берувчи ишора ёнгандагина кесишмадан ўтиш мумкин.
✅ Тўғри жавоб:
"Тўхташ чизиғи олдида, «Тўхтамасдан ҳаракатланиш тақиқланган» белгиси олдида, агар улар йўқ бўлса шлагбаумгача 5 метрдан яқин бўлмаган масофада тўхташ"
- Шлагбаумнинг ҳолатидан қатъи назар, светофорнинг тақиқловчи ишораси ёниб турганда темир йўл кесишмасига кириш тақиқланади.
- Бундай ҳолларда ҳайдовчи тўхташ чизиғи олдида, агар у мавжуд бўлмаса — «Тўхтамасдан ҳаракатланиш тақиқланади» белгиси олдида, улар бўлмаса — шлагбаумга камида 5 метр, шлагбаум бўлмаса — биринчи темир йўл изига камида 10 метр қолганда тўхташи шарт.
❗ Эътибор беринг:
- Светофор сигнали — асосий кўрсатма ҳисобланади, шлагбаум очиқ бўлса ҳам унга амал қилиш мажбурий.
- Фақатгина рухсат берувчи ишора ёнгандагина кесишмадан ўтиш мумкин.
✅ Тўғри жавоб:
"Тўхташ чизиғи олдида, «Тўхтамасдан ҳаракатланиш тақиқланган» белгиси олдида, агар улар йўқ бўлса шлагбаумгача 5 метрдан яқин бўлмаган масофада тўхташ"
2-савол · 🟡 Ўрта
Ёпиқ шлагбаум олдида турган транспорт воситаларини айланиб ўтишга рухсат этиладими?
- Рухсат этилади, агар рўпарадан келаётган транспорт воситалари йўқ бўлса
- Фақат ён кажавасиз мотоциклларга рухсат этилади
- Агар айланиб ўтаётган транспорт воситасининг тезлиги 8 км/соатдан кам бўлса тақиқланади
- Тақиқланади
ЙҲҚ тегишли бўлим, 118-бандига асосан:
Темир йўл кесишмасига кириш қуйидаги ҳолларда тақиқланади:
- Шлагбаум ёпиқ ёки ёпила бошлаган бўлса, шунингдек кўтарилиб турган ёки кўтарила бошлаган ҳолатда;
- Шлагбаумнинг ҳолатидан қатъи назар светофор тақиқловчи ишорасида;
- Кесишма навбатчисининг тақиқловчи ишорасида;
- Кесишмадан кейин тирбандлик бўлса ва ҳайдовчи кесишмада тўхтаб қолиши хавфи туғилса;
- Поезд яқинлашаётган бўлса.
Бундан ташқари:
- Кесишма олдида турган транспорт воситаларини қарама-қарши йўналиш бўлагига чиқиб айланиб ўтиш тақиқланади.
- Шлагбаумни ўзбошимчалик билан очиш ҳам тақиқланган.
❗ Эътибор беринг:
- Ҳеч қандай транспорт воситаси, ҳатто мотоцикл ҳам ёпиқ шлагбаум олдидаги машиналарни айланиб ўта олмайди.
- Бу қатъий равишда тақиқланади ва хавфли қоидабузарлик ҳисобланади.
✅ Тўғри жавоб:
"Тақиқланади"
Темир йўл кесишмасига кириш қуйидаги ҳолларда тақиқланади:
- Шлагбаум ёпиқ ёки ёпила бошлаган бўлса, шунингдек кўтарилиб турган ёки кўтарила бошлаган ҳолатда;
- Шлагбаумнинг ҳолатидан қатъи назар светофор тақиқловчи ишорасида;
- Кесишма навбатчисининг тақиқловчи ишорасида;
- Кесишмадан кейин тирбандлик бўлса ва ҳайдовчи кесишмада тўхтаб қолиши хавфи туғилса;
- Поезд яқинлашаётган бўлса.
Бундан ташқари:
- Кесишма олдида турган транспорт воситаларини қарама-қарши йўналиш бўлагига чиқиб айланиб ўтиш тақиқланади.
- Шлагбаумни ўзбошимчалик билан очиш ҳам тақиқланган.
❗ Эътибор беринг:
- Ҳеч қандай транспорт воситаси, ҳатто мотоцикл ҳам ёпиқ шлагбаум олдидаги машиналарни айланиб ўта олмайди.
- Бу қатъий равишда тақиқланади ва хавфли қоидабузарлик ҳисобланади.
✅ Тўғри жавоб:
"Тақиқланади"
3-савол · 🟡 Ўрта
Темир йўл кесишмасида умумий хатар ишораси сифатида қуйидаги ишоралар туркуми хизмат қилади:
- Иккита узун ва иккита қисқа товуш ишоралари
- Битта узун ва учта қисқа товуш ишоралари
- Учта узун ва учта қисқа товуш ишоралари
- Учта узун ва битта қисқа товуш ишораси
ЙҲҚ тегишли бўлим, 120-бандига асосан:
Темир йўл кесишмасида мажбуран тўхтаб қолган транспорт воситаси ҳайдовчиси:
- дарҳол одамларни тушириши,
- кесишмани бўшатиш чораларини кўриши,
- поезд машинистига тўхташ ишораси бериш учун одам юбориши,
- транспорт воситаси ёнида қолиб умумий хатар ишорасини бериши керак.
Умумий хатар ишораси — битта узун ва учта қисқа товушли сигнал.
❗ Эътибор беринг:
- Ушбу сигнал бутун дунё темирёъл хавфсизлиги қоидаларида "умумий хатар сигнали" сифатида тан олинади.
- У нафақат ҳайдовчи, балки бошқа йўл ҳаракати иштирокчилари томонидан ҳам тушунилади.
✅ Тўғри жавоб:
"Битта узун ва учта қисқа товуш ишоралари"
Темир йўл кесишмасида мажбуран тўхтаб қолган транспорт воситаси ҳайдовчиси:
- дарҳол одамларни тушириши,
- кесишмани бўшатиш чораларини кўриши,
- поезд машинистига тўхташ ишораси бериш учун одам юбориши,
- транспорт воситаси ёнида қолиб умумий хатар ишорасини бериши керак.
Умумий хатар ишораси — битта узун ва учта қисқа товушли сигнал.
❗ Эътибор беринг:
- Ушбу сигнал бутун дунё темирёъл хавфсизлиги қоидаларида "умумий хатар сигнали" сифатида тан олинади.
- У нафақат ҳайдовчи, балки бошқа йўл ҳаракати иштирокчилари томонидан ҳам тушунилади.
✅ Тўғри жавоб:
"Битта узун ва учта қисқа товуш ишоралари"
4-савол · 🟡 Ўрта
Темир йўл изларини қаерда кесиб ўтишга рухсат этилади?
- Кўриниш иккала йўналишда 1000 метрдан кам бўлмаган жойларда
- Ҳайдовчининг нуқтаи назарича энг қулай жойларда
- Кесиб ўтиш учун белгилаб қўйилган жойларда
- Темир йўл бекатига 1000 метрдан кам бўлмаган масофада
ЙҲҚ тегишли бўлим, 116-бандига асосан:
Транспорт воситаларининг ҳайдовчилари темир йўлларни фақат темир йўл кесишмалари орқали, поезд (локомотив, дрезина)ларга йўл бериб кесиб ўтишлари лозим.
❗ Эътибор беринг:
- Темир йўлни фақат белгиланган кесишмалардан ўтиш мумкин.
- Ҳайдовчининг ўзига қулай бўлган жойларда ёки кўриниш яхши бўлса ҳам бошқа жойлардан кесиб ўтиш тақиқланади.
- Бу қоида барча транспорт воситаларига бирдек тегишли.
✅ Тўғри жавоб:
"Кесиб ўтиш учун белгилаб қўйилган жойларда"
Транспорт воситаларининг ҳайдовчилари темир йўлларни фақат темир йўл кесишмалари орқали, поезд (локомотив, дрезина)ларга йўл бериб кесиб ўтишлари лозим.
❗ Эътибор беринг:
- Темир йўлни фақат белгиланган кесишмалардан ўтиш мумкин.
- Ҳайдовчининг ўзига қулай бўлган жойларда ёки кўриниш яхши бўлса ҳам бошқа жойлардан кесиб ўтиш тақиқланади.
- Бу қоида барча транспорт воситаларига бирдек тегишли.
✅ Тўғри жавоб:
"Кесиб ўтиш учун белгилаб қўйилган жойларда"
5-савол · 🟡 Ўрта
Қуйидаги ҳолларнинг қайси бирида темир йўл кесишмасига кириш тақиқланади?
- Светофорнинг тақиқловчи ишораси ёнганда шлагбаум очиқ турган ҳолатда
- Қишлоқ хўжалиги машинасини механик транспорт воситасига юклаб олиб ўтиш ҳолатида
- Тезлиги 8 км/соатдан кўп бўлган транспорт воситалари
ЙҲҚ тегишли бўлим 118-бандига асосан:
Қуйидаги ҳолларда темир йўл кесишмасига кириш тақиқланади:
- Светофорнинг тақиқловчи ишорасида, шлагбаум очиқ бўлса ҳам.
- Шлагбаум ёпиқ турган ёки ёпила бошлаган ҳолатда, шунингдек кесишмани тўсувчи қурилма кўтарилиб турган ёки кўтарила бошлаган ҳолатда.
- Кесишма навбатчисининг тақиқловчи ишорасида.
- Агар кесишмадан кейин тирбандлик бўлиб, ҳайдовчини кесишмада тўхташга мажбур қилса.
- Агар кўриниш чегарасидаги масофада поезд яқинлашаётган бўлса.
❗ Эътибор беринг:
- Темир йўл кесишмасида хавфсизлик биринчи ўринда туради.
- Шлагбаум очиқ бўлса ҳам, агар светофор тақиқловчи сигнални кўрсаца, кесишмага кириш қаттиқ тақиқланади.
✅ Тўғри жавоб:
"Светофорнинг тақиқловчи ишораси ёнганда шлагбаум очиқ турган ҳолатда"
Қуйидаги ҳолларда темир йўл кесишмасига кириш тақиқланади:
- Светофорнинг тақиқловчи ишорасида, шлагбаум очиқ бўлса ҳам.
- Шлагбаум ёпиқ турган ёки ёпила бошлаган ҳолатда, шунингдек кесишмани тўсувчи қурилма кўтарилиб турган ёки кўтарила бошлаган ҳолатда.
- Кесишма навбатчисининг тақиқловчи ишорасида.
- Агар кесишмадан кейин тирбандлик бўлиб, ҳайдовчини кесишмада тўхташга мажбур қилса.
- Агар кўриниш чегарасидаги масофада поезд яқинлашаётган бўлса.
❗ Эътибор беринг:
- Темир йўл кесишмасида хавфсизлик биринчи ўринда туради.
- Шлагбаум очиқ бўлса ҳам, агар светофор тақиқловчи сигнални кўрсаца, кесишмага кириш қаттиқ тақиқланади.
✅ Тўғри жавоб:
"Светофорнинг тақиқловчи ишораси ёнганда шлагбаум очиқ турган ҳолатда"
Бу мавзуда яна 14 та савол бор — машқ режимида ҳар бирига таҳлил ва қонуний асос берилади.
Бепул бошлаш