Eng ko'p maosh beradigan 10 oliygoh: yarmiga DTM bali bilan kirilmaydi
Gʻolibjon Davronov
Ta'lim sifatini ta'minlash milliy agentligi 2025-yil iyuldan 2026-yil iyungacha bo'lgan davrda oliygoh bitiruvchilarining rasmiy daromadini hisobladi. Respublika bo'yicha o'rtacha ko'rsatkich — 4,9 mln so'm. Reyting e'lon qilingach biz uni o'z bazamizdagi 2026-yilgi kirish ballari bilan yonma-yon qo'ydik va bitta narsa darrov ko'zga tashlandi: eng yuqori daromadli o'nta OTMning yarmi DTM tanlovida umuman qatnashmaydi. Ya'ni ularga ball bilan kirilmaydi.
| OTM | Bitiruvchi daromadi | DTM tanlovida qatnashadimi |
|---|---|---|
| VGIK Toshkent filiali | 23,4 mln | yo'q |
| Inha universiteti | 12,6 mln | yo'q |
| Vestminster universiteti | 12,5 mln | yo'q |
| Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti | 10,6 mln | ha |
| Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti | 10,3 mln | ha |
| Toshkent axborot texnologiyalari universiteti | 9,4 mln | ha |
| Singapur menejmentni rivojlantirish instituti | 9,3 mln | yo'q |
| Plexanov nomidagi RIU Toshkent filiali | 9,0 mln | yo'q |
| Toshkent davlat yuridik universiteti | 8,4 mln | ha |
| Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universiteti | 8,1 mln | ha |
Bu jadval nimani ko'rsatmaydi
Agentlik faqat rasmiy qayd etilgan daromadni hisobga olgan — ish beruvchi soliqqa ko'rsatgan summani. Norasmiy daromad, frilans, xorijdagi masofaviy ish bu raqamga tushmaydi. Shuning uchun IT va til sohalarida haqiqiy raqam jadvaldagidan yuqori bo'lishi mumkin.
Ikkinchidan, indeks hisoblanganda bitiruvchining daromadi u yashayotgan hududdagi o'rtacha ish haqi bilan solishtirilgan. Bu muhim, chunki Toshkentda ishlaydigan bitiruvchi va viloyatda ishlaydigan bitiruvchi bir xil diplom bilan turlicha summa oladi.
| Hudud | Bitiruvchining o'rtacha oylik daromadi |
|---|---|
| Toshkent shahri | 6,6 mln so'm |
| Navoiy viloyati | qariyb 5,0 mln so'm |
| Toshkent viloyati | 4,96 mln so'm |
Eng ko'p to'laydigan beshtasiga qanday kiriladi
VGIK Toshkent filiali, Inha, Vestminster, Singapur menejmentni rivojlantirish instituti va Plexanov filiali — bularning birortasi davlat qabul tanlovi jadvalida yo'q. Ular abituriyentni o'z qoidasi bo'yicha oladi: o'z imtihoni, ingliz tili sertifikati, suhbat. DTM bali ularga kirish uchun asos emas.
Buning ikki oqibati bor. Birinchisi — bu OTMlarga grant yo'q: o'qish to'liq to'lovli. Ikkinchisi — ularga qabul DTM natijasi e'lon qilinishini kutmaydi, o'z jadvali bo'yicha boradi.
Demak, «eng ko'p maosh beradigan universitetga kiraman» degan reja DTM bali ustiga qurilmaydi. U pul va o'sha OTMning o'z talabi ustiga quriladi.
Ball bilan kiriladigan beshtasi: qancha kerak bo'ldi
Qolgan beshtasi davlat tanlovida. Ularning 2026-yilgi haqiqiy chegara ballari bizning bazamizda bor.
| OTM | Daromad | Grant chegarasi (2026) | Kontrakt chegarasi |
|---|---|---|---|
| JIDU | 10,6 mln | 176,6–189,0 (o'rtacha 185,6) | eng past 161,6 |
| TDIU | 10,3 mln | 160,9–189,0 (o'rtacha 179,9) | eng past 59,1 |
| TATU | 9,4 mln | 69,6–186,2 (o'rtacha 150,0) | eng past 56,7 |
| TDYuU | 8,4 mln | 179,7–189,0 (o'rtacha 184,4) | eng past 164,2 |
| Navoiy konchilik | 8,1 mln | 68,3–187,4 (o'rtacha 133,7) | eng past 56,7 |
Jadvalda eng qiziq ustun — oxirgisi. TDIUda grant o'rtachasi 179,9 ball, lekin ayrim guruhlarda kontrakt chegarasi 59,1 ballgacha tushgan. TATUda esa grantning eng past chegarasi 69,6 ball. Bu bitta universitetning nomi ostida butunlay boshqa-boshqa raqobat borligini bildiradi.
Ishlab chiqilgan misol: 112 ball bilan nima qilish mumkin
Faraz qilaylik, sizda 112 ball. Reytingdagi beshta davlat OTMi bo'yicha holat quyidagicha:
- JIDU — grant chegarasi eng pasti 176,6, kontrakti 161,6. 112 ball bilan yo'l yopiq.
- TDYuU — grant 179,7 dan, kontrakt 164,2 dan. Yopiq.
- TDIU — grantga yo'q, lekin kontrakt chegarasi 59,1 gacha tushadigan guruhlar bor. Ochiq.
- TATU — grantning eng past chegarasi 69,6; kontrakt 56,7 dan. Ikkalasi ham ochiq, faqat qaysi yo'nalish ekanini tekshirish kerak.
- Navoiy konchilik — grant o'rtachasi 133,7, eng pasti 68,3. Ochiq.
Ya'ni 112 ball «reytingdagi universitetga kira olmayman» degani emas. U «reytingdagi universitetning qaysi yo'nalishiga kiraman» degan savolga aylanadi. Ballingizga qaysi guruhlar mos kelishini Menga moslari bo'limida ko'rish mumkin.
Soha bo'yicha farq universitet farqidan kichik
| Soha | Bitiruvchining o'rtacha rasmiy oylik daromadi |
|---|---|
| Ijod va sport | 6,33 mln so'm |
| Amaliy fanlar | 5,50 mln so'm |
| Respublika o'rtachasi | 4,90 mln so'm |
| Ijtimoiy-gumanitar | 4,61 mln so'm |
| Tibbiyot | 4,43 mln so'm |
Sohalar orasidagi farq 6,33 va 4,43 mln — ya'ni 1,9 mln so'm. Universitetlar orasidagi farq esa 23,4 va 8,1 mln. Boshqacha aytganda, qaysi sohani tanlaganingizdan ko'ra qaysi muassasada o'qiganingiz kuchliroq ta'sir qilgan.
Bu tibbiyot bitiruvchisining kam olishini anglatmaydi. Tibbiyotda 4,43 mln — bu ko'pincha rezidentura yoki dastlabki ish yillari raqami; kasbiy o'sish egri chizig'i uzunroq. Bir yillik kesim uzoq muddatli daromadni ko'rsatmaydi.
Bu raqamlarni qanday noto'g'ri o'qishadi
Xato 1: «Reytingning yuqorisidagi OTMga hujjat topshiraman». Yuqoridagi beshtasiga hujjat topshirish mexanizmi butunlay boshqa — DTM orqali emas. Buni avgustda emas, ariza mavsumidan oldin bilish kerak.
Xato 2: «Diplom maoshni belgilaydi». Agentlik o'zi aytadi: indeks hududdagi o'rtacha ish haqiga nisbatan hisoblangan. Toshkentdagi 6,6 mln va viloyatdagi 4,9 mln farqining bir qismi diplomga emas, mehnat bozoriga tegishli.
Xato 3: «O'rtacha — bu men olaman degan summa». O'rtacha ichida 23 mln oladigan ham, 3 mln oladigan ham bor. Reyting yo'nalish tanlashda mo'ljal beradi, kafolat bermaydi.
Qaror qoidasi
- Avval ballingizni aniqlang, keyin reytingga qarang — teskarisi emas. 2026-yilda grant bo'yicha o'rtacha o'tish bali 134,6, kontrakt bo'yicha 93,7 ball bo'ldi.
- Reytingdagi OTM DTM tanlovida qatnashadimi — birinchi tekshiradigan narsa shu.
- Universitet nomiga emas, aniq yo'nalish chegarasiga qarang: bitta OTM ichida farq 100 balldan oshadi.
- Daromad raqamini bir yillik kesim sifatida o'qing. U sohaning uzoq muddatli istiqbolini emas, o'tgan 12 oyni ko'rsatadi.
Ijod va sport nega birinchi o'rinda turibdi
6,33 mln so'm bilan ijod va sport sohasi ro'yxatning tepasida. Bu kutilmagan natija, chunki bu sohaga kirish ballari eng yuqori emas. Sabab reytingning tuzilishida: eng yuqori daromadli OTM — VGIK Toshkent filiali, ya'ni kinematografiya instituti — aynan shu sohaga tegishli va uning 23,4 mln so'mlik ko'rsatkichi soha o'rtachasini yuqoriga tortadi.
Bu statistikaning oddiy xususiyati: kichik sohada bitta kuchli muassasa o'rtachani sezilarli siljitadi. Amaliy fanlarda esa 5,5 mln so'm o'nlab OTM bo'ylab tarqalgan — bu raqam barqarorroq.
Amaliy xulosa: soha o'rtachasini «shu sohaga kirsam shuncha olaman» deb o'qimang. Sohaning ichida qaysi muassasa ekani muhimroq.
Bir yillik kesim va besh yillik qaror
Siz bugun tanlayotgan yo'nalishdan besh yildan keyin bitirasiz. Agentlik esa 2025-yil iyul – 2026-yil iyun oralig'ida ishlagan bitiruvchilarni o'lchadi — ya'ni 2020–2024-yillarda o'qishga kirganlarni. Ular o'qishga kirganda mehnat bozori boshqacha edi.
Shuning uchun bu jadval kelajakni emas, o'tgan davrni ko'rsatadi. Undan ikki xil foydalanish mumkin:
- To'g'ri: «bu diplom bilan ish topilyaptimi, rasmiy ishga joylashish bormi» degan savolga javob sifatida. Rasmiy daromad qayd etilgan bo'lsa, demak bitiruvchilar rasmiy sektorga joylashgan.
- Noto'g'ri: «besh yildan keyin shuncha olaman» degan bashorat sifatida.
Ikkinchi tekshiruv nuqtasi — o'sha yo'nalishga bo'lgan raqobat. Agar daromad yuqori, lekin kirish bali past bo'lsa, bu odatda yo'nalishning yangiligini yoki hududiy cheklovni bildiradi. Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universiteti aynan shunday holat: daromad 8,1 mln, grantning eng past chegarasi esa 68,3 ball.
Tanlashdan oldin tekshiring
- OTM davlat qabul tanlovida qatnashadimi — qatnashmasa DTM bali kerak emas, lekin grant ham yo'q.
- Aniq yo'nalishning 2026-yilgi grant va kontrakt chegarasi qancha edi.
- O'sha yo'nalishda nechta o'rin bor — o'rin ko'p bo'lsa chegara pastroq tushadi.
- Diplomdan keyin ish qayerda: hudud kesimida farq 6,6 va 4,9 mln.
- Kontrakt narxi va daromad nisbati: to'lov necha oylik bitiruvchi maoshiga teng.
Bog'liq materiallar: 83 oliygohning grant chegarasi · 10 soha bo'yicha taqqoslash · grant va kontrakt bali orasidagi farq.
Manba: Ta'lim sifatini ta'minlash milliy agentligining 2025-yil iyul – 2026-yil iyun davri bo'yicha bitiruvchilar daromadi tahlili (respublika o'rtachasi, soha, OTM va hudud kesimlari). Kirish ballari — TestMakon bazasidagi 2026-yilgi qabul ma'lumotlari. Tekshirilgan sana: 2026-yil 28-avgust.
