Энг кўп танланган 3 олийгоҳ: кириш учун неча балл керак бўлди
Ғолибжон Давронов
Қисқача жавоб: 2026-йилги қабулда абитуриентлар энг кўп Тошкент давлат иқтисодиёт университети, Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети ва Ўзбекистон Миллий университетини танлаган. Энг оммабоп йўналишлар — «Даволаш иши», «Иқтисодиёт» ва «Филология ва тилларни ўқитиш: инглиз тили». Лекин оммабоплик ва имконият бир нарса эмас: учта йўналишнинг иккитасида грантга кириш учун деярли максимал балл керак бўлди.
Энг кўп танланган учта олийгоҳ ва уларнинг ҳақиқий чегараси
Вазирлик учта етакчини номма-ном айтди, лекин неча балл керак бўлганини айтмади. Бизнинг базамизда 2026-йилги қабулнинг барча гуруҳлари бўйича чегара баллари бор — қуйида шу учтаси.
| ОТМ | Гуруҳ сони | Ўрин | Грант чегараси | Контракт энг пасти |
|---|---|---|---|---|
| Тошкент давлат иқтисодиёт университети | 68 | 6 160 | 160,9–189,0 (ўртача 179,9) | 59,1 |
| Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети | 75 | 3 750 | 137,4–189,0 (ўртача 171,0) | 78,8 |
| Ўзбекистон Миллий университети | 133 | 7 270 | 68,5–189,0 (ўртача 141,8) | 56,7 |
Учала қаторнинг ҳам энг четки устунлари эътиборга лойиқ. ТДИУда грант чегараси 160,9 дан пастга тушмайди, аммо контракт бўйича 59,1 балл билан ҳам қабул қилинган гуруҳ бор. Миллий университетда эса тарқоқлик энг катта: грант 68,5 дан 189,0 гача, яъни битта университет ичида 120,5 балл фарқ.
Бу фарқ оддий нарсани англатади. «Миллий университетга кириш қийин» деган гап ноаниқ. Аниқ гап: унинг айрим гуруҳларига 68,5 балл билан грантга кирилган, айримларига эса 189 балл ҳам зўрға етган.
Энг кўп танланган учта йўналиш
| Йўналиш | Гуруҳ | Ўрин | Грант чегараси | Контракт чегараси |
|---|---|---|---|---|
| Даволаш иши | 29 | 3 046 | 185,9–189,0 (ўртача 187,2) | 155,4–188,1 (ўртача 173,9) |
| Филология: инглиз тили | 57 | 4 630 | 189,0 (ҳамма гуруҳда) | 130,6–186,9 (ўртача 172,6) |
| Иқтисодиёт | 182 | 8 625 | 183,5–189,0 (ўртача 184,1) | 56,7–175,3 (ўртача 112,5) |
Жадвалдан учта хулоса чиқади.
Инглиз тили филологияси — грантда 57 гуруҳнинг ҳаммасида чегара 189,0. Яъни бу йўналишга грант фақат максимал балл билан берилган. Контракт эса анча кенг: 130,6 дан бошланади. Батафсил кесим инглиз тили йўналишлари таҳлилида.
Даволаш ишида грант ва контракт орасидаги масофа энг қисқа — 187,2 ва 173,9, яъни 13,3 балл. Тиббиётда «грантга етмадим, контрактга ўтаман» режаси ишламайди: контракт ҳам деярли ўша даражада.
Иқтисодиётда эса масофа энг узун — 184,1 ва 112,5, яъни 71,6 балл. 182 та гуруҳ ва 8 625 ўрин бор; контракт чегараси айрим гуруҳларда 56,7 баллгача тушган. Оммабоп йўналиш, лекин ичида жуда кенг диапазон.
Ишлаб чиқилган мисол: 145 балл, иқтисодиёт йўналиши
145 балл тўплаган абитуриентни кўрайлик ва учта оммабоп йўналиш бўйича ҳисоблаб чиқайлик:
- Даволаш иши — грант 185,9 дан, контракт 155,4 дан. 145 балл иккаласига ҳам етмайди. Йўл ёпиқ.
- Инглиз тили филологияси — грант 189,0. Контракт 130,6 дан бошланади, демак айрим гуруҳларга очиқ.
- Иқтисодиёт — грант 183,5 дан, етмайди. Контракт ўртачаси 112,5, энг пасти 56,7 — очиқ, танлов кенг.
145 балл билан учала оммабоп йўналишдан биттасида ҳам грант йўқ. Аммо контрактда иккитаси очиқ. Бу ерда қарор балл ҳақида эмас, пул ҳақида бўлиб қолади — ва контракт суммаси йўналишга қараб фарқ қилади.
Учта етакчи ичида энг очиқ гуруҳлар
«Энг кўп танланган университет» дегани «ҳамма йўналишига кириш қийин» дегани эмас. Учала ОТМнинг ҳам чегараси паст гуруҳлари бор — ва улар кўпинча эътибордан четда қолади.
| ОТМ | Энг паст чегарали гуруҳ | Грант | Контракт | Ўрин |
|---|---|---|---|---|
| TDIU | Ахборот тизимлари ва технологиялари | 160,9 | 145,0 | 150 |
| TDIU | Сунъий интеллект (рус тилида) | 168,5 | 64,7 | 50 |
| ЎзДЖТУ | Ахборот хизмати ва жамоатчилик билан алоқалар | 137,4 | 130,6 | 15 |
| ЎзДЖТУ | Социология | 153,5 | 101,1 | 20 |
| ЎзМУ | Кимё муҳандислиги | 68,5 | 57,0 | 50 |
| ЎзМУ | Гидрология | 68,7 | 58,7 | 25 |
Иккита қатор алоҳида диққатга лойиқ.
TDIU, Сунъий интеллект, рус тилида: грант чегараси 168,5, лекин контракт чегараси 64,7. Бир гуруҳ ичида грант ва контракт орасида 103,8 балл фарқ. Яъни 100 балл атрофидаги абитуриент бу гуруҳга контракт асосида кира олган, гарчи у ерда грант учун деярли максимал балл талаб қилинган бўлса ҳам.
ЎзМУ, Кимё муҳандислиги: грант чегараси 68,5, ўрин 50 та. Миллий университет номи билан грантга киришнинг энг арзон йўли шу. Гидрология (68,7) ва Геология (74,7) ҳам шу қаторда.
Тил танлаш чегарани ўзгартиради
Юқоридаги жадвалда бир нақш кўринади: рус тилидаги гуруҳларда контракт чегараси кўпинча анча паст. ЎзДЖТУда «Ахборот хизмати ва жамоатчилик билан алоқалар» йўналиши ўзбек тилида 130,6, рус тилида эса 78,8 балл билан контрактга очилган — битта йўналиш, икки тил, 51,8 балл фарқ.
Сабаб оддий: рус тилидаги гуруҳларда ўрин камроқ, лекин ариза берувчилар сони ундан ҳам камроқ. Рус тилида тест топшира оладиган абитуриент учун бу жиддий имконият.
Бу қоида универсал эмас — айрим гуруҳларда тескариси ҳам учрайди. Шунинг учун танлашдан олдин айнан ўша гуруҳнинг рақамига қараш керак, умумий қоидага эмас.
Энг қиммат учта гуруҳ
Учала ОТМда ҳам энг юқори чегара битта йўналишга тегишли — Жаҳон иқтисодиёти ва халқаро иқтисодий муносабатлар. ТДИУда, ЎзДЖТУда ҳам, ЎзМУда ҳам у 189,0 баллда. Контракт эса 159,8 дан 183,5 гача.
Яъни бу йўналишга уч университетнинг бирортасида ҳам грант учун максималдан паст балл етмаган. Агар режангиз шу йўналиш бўлса, захира вариантни олдиндан тайёрлаш керак — 188 балл ҳам етарли эмас.
Оммабоплик нега имкониятни камайтиради
Йўналиш қанча кўп танланса, ўринлар шунча тез тўлади ва чегара шунча юқорига чиқади. Инглиз тили филологиясининг 57 гуруҳида грант чегарасининг 189,0 да қотиб қолиши айнан шунинг натижаси: ўрин 4 630 та, лекин максимал балл тўплаганлар ундан кўп.
Тескари ҳолат ҳам бор. 2026-йилги кесимда 447 йўналишда грант чегараси 80 баллдан паст бўлган — булар кам танланадиган йўналишлар. Улар орасида битирувчи даромади юқори бўлганлари ҳам бор: масалан кончилик ва технология соҳасида грантнинг энг паст чегараси 68,3 балл, битирувчининг ўртача даромади эса 8,1 млн сўм.
Бу рўйхатни қандай ишлатиш керак
- Оммабоп учликни «энг яхши» деб эмас, «энг рақобатли» деб ўқинг — рўйхат талабни кўрсатади, сифатни эмас.
- Ҳар бир йўналиш учун икки рақамни ёзиб олинг: грант чегараси ва контракт чегараси. Улар орасидаги масофа захира режангиз бор-йўқлигини айтади.
- Битта ОТМ ичидаги тарқоқликни текширинг. Миллий университетдаги 120,5 баллик фарқ буни яхши кўрсатади.
- Баллингизга мос гуруҳларни Менга мослари орқали ажратиб олинг, кейин рўйхат билан солиштиринг.
Умумий фон: 2026-йил қандай ўтди
Бу йилги қабулда давлат гранти бўйича ўртача ўтиш бали 134,6, тўлов-контракт бўйича 93,7 балл бўлди. Иккала кўрсаткич ҳам ўтган йилларга нисбатан ўсди — аризачилар сони камайган бўлса ҳам. Сабаблари ва рақамлари алоҳида таҳлилда.
Боғлиқ материаллар: контрактга неча балл керак бўлди · 189 балл талаб қилинган 230 гуруҳ · қайси вилоятда қайси соҳа арзон.
Манба: Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2026-йилги қабул якунлари бўйича маълумоти — энг кўп танланган учта ОТМ, энг кўп қизиқиш билдирилган учта йўналиш, грант ва контракт бўйича ўртача ўтиш баллари. Чегара баллари — TestMakon базасидаги 2026-йилги қабул кесими. Текширилган сана: 2026-йил 28-август.
