27/33-мавзу · Йўл ҳаракати қоидалари
Юк ташиш
160. Ташилаётган юкнинг вазни ва ўқларга тушадиган оғирлик миқдорининг тақсимланиши қонунчилик ҳужжатларида белгиланган ва ишлаб чиқарган корхона томонидан ушбу транспорт воситаси учун белгиланган миқдордан ошмаслиги керак. 161. Ҳайдовчи ҳаракатни бошлашдан олдин юкнинг тўғри жойлашганлигига ва маҳкамланганлигига ишонч ҳосил қилиши, ҳаракатланиш вақтида эса, юкнинг тушиб кетмаслигини ва ҳаракатланишга халақит бермаслигини таъминлаш мақсадида унинг ҳолатини кузатиб бориши керак. 162. Қуйидаги шартларга амал …
Бепул бошлаш · 16 саволЮк ташиш
160. Ташилаётган юкнинг вазни ва ўқларга тушадиган оғирлик миқдорининг тақсимланиши қонунчилик ҳужжатларида белгиланган ва ишлаб чиқарган корхона томонидан ушбу транспорт воситаси учун белгиланган миқдордан ошмаслиги керак. 161. Ҳайдовчи ҳаракатни бошлашдан олдин юкнинг тўғри жойлашганлигига ва маҳкамланганлигига ишонч ҳосил қилиши, ҳаракатланиш вақтида эса, юкнинг тушиб кетмаслигини ва ҳаракатланишга халақит бермаслигини таъминлаш мақсадида унинг ҳолатини кузатиб бориши керак. 162. Қуйидаги шартларга амал қилинганда юк ташишга йўл қўйилади: агар юк ҳайдовч
160Ташилаётган юкнинг вазни ва ўқларга тушадиган оғирлик миқдорининг тақсимланиши қонунчилик ҳужжатларида белгиланган ва ишлаб чиқарган корхона томонидан ушбу транспорт воситаси учун белгиланган миқдордан ошмаслиги керак.
161Ҳайдовчи ҳаракатни бошлашдан олдин юкнинг тўғри жойлашганлигига ва маҳкамланганлигига ишонч ҳосил қилиши, ҳаракатланиш вақтида эса, юкнинг тушиб кетмаслигини ва ҳаракатланишга халақит бермаслигини таъминлаш мақсадида унинг ҳолатини кузатиб бориши керак.
162Қуйидаги шартларга амал қилинганда юк ташишга йўл қўйилади: агар юк ҳайдовчига теварак-атроф кўринишини чекламаса; транспорт воситасини бошқаришни қийинлаштирмаса ва мувозанатини бузмаса; ташқи ёритиш асбоблари, габарит фара чироқларини ва ёруғлик қайтаргичларини, рўйхатдан ўтказилганлик давлат рақам белгилари ва таниқлик белгиларни, шунингдек, қўл билан бериладиган ишораларни кўришини тўсмаса; сочилувчан (қадоқланмаган) қурилиш материаллари, қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари, саноат ва озиқ-овқат товарларини, қурилиш ва маиший чиқиндиларни, шунингдек, бошқа тўкиладиган (иссиқ асфалт, йирик габаритли ва оғир юклардан ташқари) юкларни Н, О3 ва О4 тоифадаги бортли ва ўзи ағдарувчи автотранспорт воситаларида мажбурий тартибда амалдаги стандартлар асосида брезент (зичлиги 660 г/м2 дан кам бўлмаган) ёки поливинилхлорид қопламали (зичлиги 900 г/м2 дан кам бўлмаган) материаллардан тайёрланган тент билан борт сатҳидан оширмасдан ва бортга мустаҳкам қотирилиб, юза қисми тўлиқ ёпилган бўлса. Бунда тент бортни ҳар томондан 200±50 мм дан кам бўлмаган ҳолда ёпиши ва маҳкамловчи мосламалар билан қотирилиши лозим; автотранспорт воситаларининг очиқ юк ташиш платформаларида, иссиқ асфалт, йирик габаритли ва оғир юклардан ташқари, қурилиш материаллари, қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари, саноат ва озиқ-овқат товарларини, шунингдек, тўкиладиган бошқа юкларни ташишда юк мажбурий тартибда брезент ёки бошқа қалин материал билан ёпилган бўлса; шовқин солмаса, чанг кўтармаса, йўлни ва атроф муҳитни ифлос қилмаса; енгил автомобилнинг том қисмига ўрнатилган юкхонасидаги юкнинг баландлиги 1 метрдан (махсус мосламалар билан мустаҳкамланган ҳолда велосипедлар ва индивидуал ҳаракатланиш воситаларини ташиш бундан мустасно) ва узунлиги автомобилнинг габаритидан 0,5 метрдан ошмаса. Агар юкнинг жойлашуви ва ҳолати қайд этилган талабларга жавоб бермаса, ҳайдовчи юқорида санаб ўтилган қоидалар бузилишини бартараф этиш чораларини кўриши, бунинг иложи бўлмаса, кейинги ҳаракатланишни тўхтатиши шарт.
163Транспорт воситасининг габаритларидан олди ёки орқа томонга 1 метрдан, ён томонга габаритнинг четки қисмидан 0,4 метрдан ортиқ чиқиб турган юк "Катта ўлчамли юк" таниқлик белгиси билан белгиланиши, сутканинг қоронғи вақтида ва етарлича кўринмайдиган шароитда эса бунга қўшимча равишда олди оқ рангли чироқ ёки ёруғлик қайтаргич, орқаси эса қизил рангли чироқ ёки ёруғлик қайтаргич билан белгиланиши керак.
164Катта ҳажмли ва оғир вазнли ҳамда хавфли юкларни ташишда габарит ўлчамлари юкли ёки юксиз ҳолда эни бўйича 2,55 (рефрижераторлар ва изотермик кузовлар учун — 2,6) метрдан ва баландлиги йўл сатҳидан 4 метрдан, узунлиги якка автотранспорт воситаси учун — 12 метрдан, ярим тиркамали ва тиркамали автопоезд учун — 20 метрдан ортиқ бўлган ёки юки транспорт воситасининг олди ва орқа нуқтасидан 2 метрдан ортиқ чиқиб турган транспорт воситаларининг ҳаракатланиши DYHXX билан келишилиши шарт. Автобус ва микроавтобуслар томига юк ташиш учун мосламалар ўрнатиш, ҳамда белгиланмаган жойларда юк ташиш тақиқланади. Транспорт воситасида халқаро юк ташиш транспорт воситаларига қўйиладиган талабларга ва Ўзбекистон Республикаси халқаро шартномалари ҳамда қонунчилик ҳужжатларини ҳисобга олган ҳолда белгиланган ташиш қоидаларига мувофиқ амалга оширилади.
Намуна саволлар ва таҳлил
1-савол · 🟡 Ўрта
Юк транспорт воситасига шундай жойлаштирилиши керакки, у:
- Юкхона деворларидан баланд чиқмаслиги керак
- Шовқин ҳосил қилмаслиги, чанг кўтармаслиги ва атроф-муҳитни ифлослантирмаслиги керак
- Транспорт воситасининг орқа ўлчамидан 0,8 метрдан ортиқ чиқиб турмаслиги керак
ЙҲҚ тегишли бўлим, 162-бандининг олтинчи хатбошисига асосан:
Юк транспорт воситасига шундай жойлаштирилиши керакки, у шовқин солмаса, чанг кўтармаса, йўлни ва атроф муҳитни ифлос қилмаса.
❗ Эътибор беринг:
- Юк ташишда асосий талаб — атроф-муҳитни асраш ва хавфсизликни таъминлашдир.
- Юк жойлашуви транспорт воситасининг барқарорлигига, кўринишга ва бошқа иштирокчиларга хавф туғдирмаслиги шарт.
- Юкнинг ўлчамлари ва чиқиб туриш масалалари қўшимча бандларда алоҳида кўрсатилган, аммо бу саволда тўғри таъриф — ифлосланиш ва шовқинсизликка оид.
✅ Тўғри жавоб:
"Шовқин ҳосил қилмаслиги, чанг кўтармаслиги ва атроф-муҳитни ифлослантирмаслиги керак"
Юк транспорт воситасига шундай жойлаштирилиши керакки, у шовқин солмаса, чанг кўтармаса, йўлни ва атроф муҳитни ифлос қилмаса.
❗ Эътибор беринг:
- Юк ташишда асосий талаб — атроф-муҳитни асраш ва хавфсизликни таъминлашдир.
- Юк жойлашуви транспорт воситасининг барқарорлигига, кўринишга ва бошқа иштирокчиларга хавф туғдирмаслиги шарт.
- Юкнинг ўлчамлари ва чиқиб туриш масалалари қўшимча бандларда алоҳида кўрсатилган, аммо бу саволда тўғри таъриф — ифлосланиш ва шовқинсизликка оид.
✅ Тўғри жавоб:
"Шовқин ҳосил қилмаслиги, чанг кўтармаслиги ва атроф-муҳитни ифлослантирмаслиги керак"
2-савол · 🟡 Ўрта
Бир тиркамали автопоезднинг қандай энг катта узунлигида DYHXX рухсатисиз ҳаракатланишга йўл қўйилади?
- 16 м
- 18 м
- 20 м
- 22 м
- 24 м
ЙҲҚ тегишли бўлим, 164-бандига асосан:
Катта ҳажмли ва оғир вазнли ҳамда хавфли юкларни ташишда қуйидаги ўлчамлар белгиланган:
- Якка автотранспорт воситаси узунлиги — 12 метр;
- Ярим тиркамали ва тиркамали автопоезд узунлиги — 20 метр;
- Агар транспорт воситаси ёки унинг юки ушбу кўрсаткичлардан ошса, DYHXX рухсатисиз ҳаракатланишга йўл қўйилмайди.
❗ Эътибор беринг:
- Бир тиркамали автопоезднинг узунлиги 20 метрга қадар бўлса, у DYHXX рухсатисиз ҳаракатланиши мумкин.
- 20 метрдан ортиқ бўлганда эса албатта махсус рухсат талаб қилинади.
✅ Тўғри жавоб:
"20 м"
Катта ҳажмли ва оғир вазнли ҳамда хавфли юкларни ташишда қуйидаги ўлчамлар белгиланган:
- Якка автотранспорт воситаси узунлиги — 12 метр;
- Ярим тиркамали ва тиркамали автопоезд узунлиги — 20 метр;
- Агар транспорт воситаси ёки унинг юки ушбу кўрсаткичлардан ошса, DYHXX рухсатисиз ҳаракатланишга йўл қўйилмайди.
❗ Эътибор беринг:
- Бир тиркамали автопоезднинг узунлиги 20 метрга қадар бўлса, у DYHXX рухсатисиз ҳаракатланиши мумкин.
- 20 метрдан ортиқ бўлганда эса албатта махсус рухсат талаб қилинади.
✅ Тўғри жавоб:
"20 м"
3-савол · 🟡 Ўрта
Юк ташиш тақиқланади, агар:
- Юк энининг чекка нуқтаси олдинги ёки орқа габарит чироғининг ташқи чеккасидан 0,4 метрдан ортиқ чиқиб турса
- Юк транспорт воситасининг габаритларидан 1 метрдан ортиқ чиқиб турса
- Ташилаётган юк вазни шу транспорт воситаси учун ишлаб чиқарган корхона белгилаган катталикдан ортиқ бўлса
- Барча айтилган ҳолларда
ЙҲҚ тегишли бўлим, 160-бандига асосан:
Ташилаётган юкнинг вазни ва ўқларга тушадиган оғирлик миқдорининг тақсимланиши қонунчилик ҳужжатларида белгиланган ва ишлаб чиқарган корхона томонидан ушбу транспорт воситаси учун белгиланган миқдордан ошмаслиги керак.
❗ Эътибор беринг:
- Юк транспорт воситасининг конструктив габаритидан чиқиши қоидаларда алоҳида тартибда белгиланган.
- Лекин бу саволда тўғридан-тўғри таъкидланган асосий тақиқ — вазн меъёридан ошиш ҳолати.
- Транспорт воситаси ишлаб чиқарувчиси белгилаган юк кўтариш қобилиятидан ортиқ юк ташиш қатъиян тақиқланади.
✅ Тўғри жавоб:
"Ташилаётган юк вазни шу транспорт воситаси учун ишлаб чиқарган корхона белгилаган катталикдан ортиқ бўлса"
Ташилаётган юкнинг вазни ва ўқларга тушадиган оғирлик миқдорининг тақсимланиши қонунчилик ҳужжатларида белгиланган ва ишлаб чиқарган корхона томонидан ушбу транспорт воситаси учун белгиланган миқдордан ошмаслиги керак.
❗ Эътибор беринг:
- Юк транспорт воситасининг конструктив габаритидан чиқиши қоидаларда алоҳида тартибда белгиланган.
- Лекин бу саволда тўғридан-тўғри таъкидланган асосий тақиқ — вазн меъёридан ошиш ҳолати.
- Транспорт воситаси ишлаб чиқарувчиси белгилаган юк кўтариш қобилиятидан ортиқ юк ташиш қатъиян тақиқланади.
✅ Тўғри жавоб:
"Ташилаётган юк вазни шу транспорт воситаси учун ишлаб чиқарган корхона белгилаган катталикдан ортиқ бўлса"
4-савол · 🟡 Ўрта
Кундузги вақтда транспортнинг олд ёки орқа томонига 1 метрдан ортиқ чиқиб турган юк қандай белгиланади?
- Диагонали бўйича қизил ва оқ алмашувчи чизиқлари бўлган тахтача ёки байроқчалар билан
- Қизил байроқчалар билан
- Оқ байроқчалар билан
ЙҲҚ тегишли бўлим 163-банд ҳамда тегишли бўлим 176-бандига асосан:
Транспорт воситасининг габаритларидан олди ёки орқа томонга 1 метрдан ортиқ чиқиб турган юк "Катта ўлчамли юк" таниқлик белгиси билан белгиланади.
Ушбу белги — диагонал бўйича навбатма-навбат қизил ва оқ рангли чизиқлар туширилган, ёруғлик қайтарадиган юзага эга, 400х400 мм ўлчамдаги тўртбурчак шаклидаги тахтача.
- Куннинг қоронғи вақтида ва етарлича кўринмайдиган шароитда эса: юкнинг олд томони оқ рангли чироқ ёки ёруғлик қайтаргич билан, орқа томони эса қизил рангли чироқ ёки ёруғлик қайтаргич билан белгиланиши шарт.
❗ Эътибор беринг:
- Фақат қизил ёки оқ байроқчалар етарли эмас.
- Белгилаш албатта "Катта ўлчамли юк" учун махсус тахтача орқали амалга оширилади.
✅ Тўғри жавоб:
"Диагонали бўйича қизил ва оқ алмашувчи чизиқлари бўлган тахтача ёки байроқчалар билан"
Транспорт воситасининг габаритларидан олди ёки орқа томонга 1 метрдан ортиқ чиқиб турган юк "Катта ўлчамли юк" таниқлик белгиси билан белгиланади.
Ушбу белги — диагонал бўйича навбатма-навбат қизил ва оқ рангли чизиқлар туширилган, ёруғлик қайтарадиган юзага эга, 400х400 мм ўлчамдаги тўртбурчак шаклидаги тахтача.
- Куннинг қоронғи вақтида ва етарлича кўринмайдиган шароитда эса: юкнинг олд томони оқ рангли чироқ ёки ёруғлик қайтаргич билан, орқа томони эса қизил рангли чироқ ёки ёруғлик қайтаргич билан белгиланиши шарт.
❗ Эътибор беринг:
- Фақат қизил ёки оқ байроқчалар етарли эмас.
- Белгилаш албатта "Катта ўлчамли юк" учун махсус тахтача орқали амалга оширилади.
✅ Тўғри жавоб:
"Диагонали бўйича қизил ва оқ алмашувчи чизиқлари бўлган тахтача ёки байроқчалар билан"
5-савол · 🟡 Ўрта
Ташилаётган юк DYHX хизматининг рухсатисиз транспорт воситаси ўлчамларининг орқа нуқтасидан энг катта миқдорда қандай чиқиб туриши мумкин?
- 1,0 м
- 1,5 м
- 2,0 м
- 2,5 м
- 4,0 м
ЙҲҚ тегишли бўлим, 164-бандига асосан:
Катта ҳажмли ва оғир вазнли ҳамда хавфли юкларни ташишда транспорт воситаси габарит ўлчамларидан чиқиб кетиши қатъий белгиланган.
Агар юк транспорт воситасининг орқа нуқтасидан 2 метрдан ортиқ чиқиб турса, бундай ҳаракат DYHXX (йўл патрул хизмати) билан келишилиши шарт.
❗ Эътибор беринг:
- 2 метргача чиқиб туриш DYHXX рухсатисиз мумкин.
- 2 метрдан ортиқ бўлса, мажбурий равишда рухсат олиниши керак.
- Бу қоида хавфсизлик учун зарур, чунки ортиқча чиқиб турган юк бошқа қатнашчиларга хавф туғдиради.
✅ Тўғри жавоб:
"2,0 м"
Катта ҳажмли ва оғир вазнли ҳамда хавфли юкларни ташишда транспорт воситаси габарит ўлчамларидан чиқиб кетиши қатъий белгиланган.
Агар юк транспорт воситасининг орқа нуқтасидан 2 метрдан ортиқ чиқиб турса, бундай ҳаракат DYHXX (йўл патрул хизмати) билан келишилиши шарт.
❗ Эътибор беринг:
- 2 метргача чиқиб туриш DYHXX рухсатисиз мумкин.
- 2 метрдан ортиқ бўлса, мажбурий равишда рухсат олиниши керак.
- Бу қоида хавфсизлик учун зарур, чунки ортиқча чиқиб турган юк бошқа қатнашчиларга хавф туғдиради.
✅ Тўғри жавоб:
"2,0 м"
Бу мавзуда яна 11 та савол бор — машқ режимида ҳар бирига таҳлил ва қонуний асос берилади.
Бепул бошлаш