18/33-mavzu · Yo'l harakati qoidalari
Temir yo‘l kesishmalari orqali harakatlanish
116. Transport vositalarining haydovchilari temir yoʻllarni faqat temir yoʻl kesishmalari orqali poyezd (lokomotiv, drezina)larga yoʻl berib kesib oʻtishlari lozim. 117. Temir yoʻl kesishmasiga yaqinlashib uni kesib oʻtmoqchi boʻlgan haydovchi kesishma navbatchisining koʻrsatmalariga, svetoforlar ishoralariga, yoʻl belgilariga, yoʻl chiziqlariga, shlagbaum holatiga amal qilishi va yaqinlashayotgan poyezd (lokomotiv, drezina) yoʻqligiga ishonch hosil qilish shart. 118. Quyidagi hollarda temir yoʻl kesishmasiga kirish taqiqlanadi: …
Bepul boshlash · 19 savolTemir yo‘l kesishmalari orqali harakatlanish
116. Transport vositalarining haydovchilari temir yoʻllarni faqat temir yoʻl kesishmalari orqali poyezd (lokomotiv, drezina)larga yoʻl berib kesib oʻtishlari lozim. 117. Temir yoʻl kesishmasiga yaqinlashib uni kesib oʻtmoqchi boʻlgan haydovchi kesishma navbatchisining koʻrsatmalariga, svetoforlar ishoralariga, yoʻl belgilariga, yoʻl chiziqlariga, shlagbaum holatiga amal qilishi va yaqinlashayotgan poyezd (lokomotiv, drezina) yoʻqligiga ishonch hosil qilish shart. 118. Quyidagi hollarda temir yoʻl kesishmasiga kirish taqiqlanadi: svetofor ishorasidan qatʼi nazar, shlagbaum yopiq turgan yoki yop
116Transport vositalarining haydovchilari temir yoʻllarni faqat temir yoʻl kesishmalari orqali poyezd (lokomotiv, drezina)larga yoʻl berib kesib oʻtishlari lozim.
117Temir yoʻl kesishmasiga yaqinlashib uni kesib oʻtmoqchi boʻlgan haydovchi kesishma navbatchisining koʻrsatmalariga, svetoforlar ishoralariga, yoʻl belgilariga, yoʻl chiziqlariga, shlagbaum holatiga amal qilishi va yaqinlashayotgan poyezd (lokomotiv, drezina) yoʻqligiga ishonch hosil qilish shart.
118Quyidagi hollarda temir yoʻl kesishmasiga kirish taqiqlanadi: svetofor ishorasidan qatʼi nazar, shlagbaum yopiq turgan yoki yopila boshlagan holatda, kesishmani toʻsuvchi qurilma koʻtarilib turgan yoki koʻtarila boshlagan holatda; shlagbaumning holatidan va bor-yoʻqligidan qatʼiy nazar svetoforning taqiqlovchi ishorasida; kesishma navbatchisining taqiqlovchi ishorasida (navbatchi haydovchiga oldi yoki orqasi bilan turib jezlni, qizil chiroq yoki bayroqchani yuqoriga koʻtarib tursa yoki qoʻllarini yonga uzatsa); agar kesishmadan keyin, haydovchini kesishmada toʻxtashga majbur qiladigan tirbandlik paydo boʻlsa; agar koʻrinish chegarasidagi masofada kesishmaga poyezd (lokomotiv, drezina) yaqinlashayotgan boʻlsa. Bundan tashqari: kesishma oldida turgan transport vositalarini qarama-qarshi harakatlanish boʻlagiga chiqib aylanib oʻtish; shlagbaumni oʻzboshimchalik bilan ochish; transport holatiga keltirilmagan qishloq xoʻjaligi, yoʻl qurilishi, qurilish va boshqa mashina hamda mexanizmlarni kesishma orqali olib oʻtish; temir yoʻl distansiyasi boshligʻining ruxsatisiz tezligi soatiga 8 kilometrdan kam boʻlgan transport vositalarining harakatlanishi taqiqlanadi.
119Kesishma orqali harakatlanish taqiqlangan hollarda haydovchi toʻxtash chizigʻi, 2.5 yoʻl belgisi yoki svetofor oldida, ular boʻlmaganda shlagbaumga kamida 5 metr, shlagbaum boʻlmaganda esa birinchi temir yoʻl iziga kamida 10 metr qolganda toʻxtashi kerak.
120Temir yoʻl kesishmasida majburan toʻxtab qolgan transport vositasining haydovchisi darhol odamlarni tushirish va kesishmani boʻshatish choralarini koʻrishi; Shu bilan bir vaqtda haydovchi: imkoniyati boʻlganda, yaqinlashib kelayotgan poyezd mashinistiga toʻxtash ishorasini berish qoidasini tushuntirib, ikki kishini temir yoʻl yoqasi boʻylab ikkala tomonga 1000 metr masofaga (agar bir kishi boʻlsa — uni yoʻl yaxshi koʻrinmaydigan tomonga) yuborishi; transport vositasi yonida qolishi va umumiy xatar ishorasini berishi; poyezd koʻringanda toʻxtash ishorasini berib, u kelayotgan tomonga yugurishi kerak. Toʻxtash ishorasi qoʻlni (kunduzi yorqin mato parchasi yoki aniq koʻrinadigan biror narsa bilan, tunda esa mashʼala yoki chiroq bilan) gir aylantirish orqali beriladi. Bitta uzun va uchta qisqa tovushli ishoralar umumiy xatar ishorasi hisoblanadi.
Namuna savollar va tahlil
1-savol · 🟡 O'rta
Svetoforning taqiqlovchi ishorasida va shlagbaum ochiq bo'lganda haydovchi nima qilishi kerak?
- Yaqinlashib kelayotgan poyezd yo'qligiga shaxsan ishonch hosil qilishi va kesishmadan o'tishi kerak
- Shlagbaumning holatiga asoslangan holda kesishmadan o'tishi kerak
- Shlagbaumgacha 10 metrdan yaqin bo'lmagan masofada to'xtash
- To'xtash chizig'i oldida, «To'xtamasdan harakatlanish taqiqlangan» belgisi oldida, agar ular yo'q bo'lsa shlagbaumgacha 5 metrdan yaqin bo'lmagan masofada to'xtash
YHQ tegishli bo'lim, 118–119-bandlariga asosan:
- Shlagbaumning holatidan qat'i nazar, svetoforning taqiqlovchi ishorasi yonib turganda temir yo'l kesishmasiga kirish taqiqlanadi.
- Bunday hollarda haydovchi to'xtash chizig'i oldida, agar u mavjud bo'lmasa — «To'xtamasdan harakatlanish taqiqlanadi» belgisi oldida, ular bo'lmasa — shlagbaumga kamida 5 metr, shlagbaum bo'lmasa — birinchi temir yo'l iziga kamida 10 metr qolganda to'xtashi shart.
❗ E'tibor bering:
- Svetofor signali — asosiy ko'rsatma hisoblanadi, shlagbaum ochiq bo'lsa ham unga amal qilish majburiy.
- Faqatgina ruxsat beruvchi ishora yongandagina kesishmadan o'tish mumkin.
✅ To'g'ri javob:
"To'xtash chizig'i oldida, «To'xtamasdan harakatlanish taqiqlangan» belgisi oldida, agar ular yo'q bo'lsa shlagbaumgacha 5 metrdan yaqin bo'lmagan masofada to'xtash"
- Shlagbaumning holatidan qat'i nazar, svetoforning taqiqlovchi ishorasi yonib turganda temir yo'l kesishmasiga kirish taqiqlanadi.
- Bunday hollarda haydovchi to'xtash chizig'i oldida, agar u mavjud bo'lmasa — «To'xtamasdan harakatlanish taqiqlanadi» belgisi oldida, ular bo'lmasa — shlagbaumga kamida 5 metr, shlagbaum bo'lmasa — birinchi temir yo'l iziga kamida 10 metr qolganda to'xtashi shart.
❗ E'tibor bering:
- Svetofor signali — asosiy ko'rsatma hisoblanadi, shlagbaum ochiq bo'lsa ham unga amal qilish majburiy.
- Faqatgina ruxsat beruvchi ishora yongandagina kesishmadan o'tish mumkin.
✅ To'g'ri javob:
"To'xtash chizig'i oldida, «To'xtamasdan harakatlanish taqiqlangan» belgisi oldida, agar ular yo'q bo'lsa shlagbaumgacha 5 metrdan yaqin bo'lmagan masofada to'xtash"
2-savol · 🟡 O'rta
Yopiq shlagbaum oldida turgan transport vositalarini aylanib o'tishga ruxsat etiladimi?
- Ruxsat etiladi, agar ro'paradan kelayotgan transport vositalari yo'q bo'lsa
- Faqat yon kajavasiz mototsikllarga ruxsat etiladi
- Agar aylanib o'tayotgan transport vositasining tezligi 8 km/soatdan kam bo'lsa taqiqlanadi
- Taqiqlanadi
YHQ tegishli bo'lim, 118-bandiga asosan:
Temir yo'l kesishmasiga kirish quyidagi hollarda taqiqlanadi:
- Shlagbaum yopiq yoki yopila boshlagan bo'lsa, shuningdek ko'tarilib turgan yoki ko'tarila boshlagan holatda;
- Shlagbaumning holatidan qat'i nazar svetofor taqiqlovchi ishorasida;
- Kesishma navbatchisining taqiqlovchi ishorasida;
- Kesishmadan keyin tirbandlik bo'lsa va haydovchi kesishmada to'xtab qolishi xavfi tug'ilsa;
- Poyezd yaqinlashayotgan bo'lsa.
Bundan tashqari:
- Kesishma oldida turgan transport vositalarini qarama-qarshi yo'nalish bo'lagiga chiqib aylanib o'tish taqiqlanadi.
- Shlagbaumni o'zboshimchalik bilan ochish ham taqiqlangan.
❗ E'tibor bering:
- Hech qanday transport vositasi, hatto mototsikl ham yopiq shlagbaum oldidagi mashinalarni aylanib o'ta olmaydi.
- Bu qat'iy ravishda taqiqlanadi va xavfli qoidabuzarlik hisoblanadi.
✅ To'g'ri javob:
"Taqiqlanadi"
Temir yo'l kesishmasiga kirish quyidagi hollarda taqiqlanadi:
- Shlagbaum yopiq yoki yopila boshlagan bo'lsa, shuningdek ko'tarilib turgan yoki ko'tarila boshlagan holatda;
- Shlagbaumning holatidan qat'i nazar svetofor taqiqlovchi ishorasida;
- Kesishma navbatchisining taqiqlovchi ishorasida;
- Kesishmadan keyin tirbandlik bo'lsa va haydovchi kesishmada to'xtab qolishi xavfi tug'ilsa;
- Poyezd yaqinlashayotgan bo'lsa.
Bundan tashqari:
- Kesishma oldida turgan transport vositalarini qarama-qarshi yo'nalish bo'lagiga chiqib aylanib o'tish taqiqlanadi.
- Shlagbaumni o'zboshimchalik bilan ochish ham taqiqlangan.
❗ E'tibor bering:
- Hech qanday transport vositasi, hatto mototsikl ham yopiq shlagbaum oldidagi mashinalarni aylanib o'ta olmaydi.
- Bu qat'iy ravishda taqiqlanadi va xavfli qoidabuzarlik hisoblanadi.
✅ To'g'ri javob:
"Taqiqlanadi"
3-savol · 🟡 O'rta
Temir yo'l kesishmasida umumiy xatar ishorasi sifatida quyidagi ishoralar turkumi xizmat qiladi:
- Ikkita uzun va ikkita qisqa tovush ishoralari
- Bitta uzun va uchta qisqa tovush ishoralari
- Uchta uzun va uchta qisqa tovush ishoralari
- Uchta uzun va bitta qisqa tovush ishorasi
YHQ tegishli bo'lim, 120-bandiga asosan:
Temir yo'l kesishmasida majburan to'xtab qolgan transport vositasi haydovchisi:
- darhol odamlarni tushirishi,
- kesishmani bo'shatish choralarini ko'rishi,
- poyezd mashinistiga to'xtash ishorasi berish uchun odam yuborishi,
- transport vositasi yonida qolib umumiy xatar ishorasini berishi kerak.
Umumiy xatar ishorasi — bitta uzun va uchta qisqa tovushli signal.
❗ E'tibor bering:
- Ushbu signal butun dunyo temiryo'l xavfsizligi qoidalarida "umumiy xatar signali" sifatida tan olinadi.
- U nafaqat haydovchi, balki boshqa yo'l harakati ishtirokchilari tomonidan ham tushuniladi.
✅ To'g'ri javob:
"Bitta uzun va uchta qisqa tovush ishoralari"
Temir yo'l kesishmasida majburan to'xtab qolgan transport vositasi haydovchisi:
- darhol odamlarni tushirishi,
- kesishmani bo'shatish choralarini ko'rishi,
- poyezd mashinistiga to'xtash ishorasi berish uchun odam yuborishi,
- transport vositasi yonida qolib umumiy xatar ishorasini berishi kerak.
Umumiy xatar ishorasi — bitta uzun va uchta qisqa tovushli signal.
❗ E'tibor bering:
- Ushbu signal butun dunyo temiryo'l xavfsizligi qoidalarida "umumiy xatar signali" sifatida tan olinadi.
- U nafaqat haydovchi, balki boshqa yo'l harakati ishtirokchilari tomonidan ham tushuniladi.
✅ To'g'ri javob:
"Bitta uzun va uchta qisqa tovush ishoralari"
4-savol · 🟡 O'rta
Temir yo'l izlarini qayerda kesib o'tishga ruxsat etiladi?
- Ko'rinish ikkala yo'nalishda 1000 metrdan kam bo'lmagan joylarda
- Haydovchining nuqtai nazaricha eng qulay joylarda
- Kesib o'tish uchun belgilab qo'yilgan joylarda
- Temir yo'l bekatiga 1000 metrdan kam bo'lmagan masofada
YHQ tegishli bo'lim, 116-bandiga asosan:
Transport vositalarining haydovchilari temir yo'llarni faqat temir yo'l kesishmalari orqali, poyezd (lokomotiv, drezina)larga yo'l berib kesib o'tishlari lozim.
❗ E'tibor bering:
- Temir yo'lni faqat belgilangan kesishmalardan o'tish mumkin.
- Haydovchining o'ziga qulay bo'lgan joylarda yoki ko'rinish yaxshi bo'lsa ham boshqa joylardan kesib o'tish taqiqlanadi.
- Bu qoida barcha transport vositalariga birdek tegishli.
✅ To'g'ri javob:
"Kesib o'tish uchun belgilab qo'yilgan joylarda"
Transport vositalarining haydovchilari temir yo'llarni faqat temir yo'l kesishmalari orqali, poyezd (lokomotiv, drezina)larga yo'l berib kesib o'tishlari lozim.
❗ E'tibor bering:
- Temir yo'lni faqat belgilangan kesishmalardan o'tish mumkin.
- Haydovchining o'ziga qulay bo'lgan joylarda yoki ko'rinish yaxshi bo'lsa ham boshqa joylardan kesib o'tish taqiqlanadi.
- Bu qoida barcha transport vositalariga birdek tegishli.
✅ To'g'ri javob:
"Kesib o'tish uchun belgilab qo'yilgan joylarda"
5-savol · 🟡 O'rta
Quyidagi hollarning qaysi birida temir yo'l kesishmasiga kirish taqiqlanadi?
- Svetoforning taqiqlovchi ishorasi yonganda shlagbaum ochiq turgan holatda
- Qishloq xo'jaligi mashinasini mexanik transport vositasiga yuklab olib o'tish holatida
- Tezligi 8 km/soatdan ko'p bo'lgan transport vositalari
YHQ tegishli bo'lim 118-bandiga asosan:
Quyidagi hollarda temir yo'l kesishmasiga kirish taqiqlanadi:
- Svetoforning taqiqlovchi ishorasida, shlagbaum ochiq bo'lsa ham.
- Shlagbaum yopiq turgan yoki yopila boshlagan holatda, shuningdek kesishmani to'suvchi qurilma ko'tarilib turgan yoki ko'tarila boshlagan holatda.
- Kesishma navbatchisining taqiqlovchi ishorasida.
- Agar kesishmadan keyin tirbandlik bo'lib, haydovchini kesishmada to'xtashga majbur qilsa.
- Agar ko'rinish chegarasidagi masofada poyezd yaqinlashayotgan bo'lsa.
❗ E'tibor bering:
- Temir yo'l kesishmasida xavfsizlik birinchi o'rinda turadi.
- Shlagbaum ochiq bo'lsa ham, agar svetofor taqiqlovchi signalni ko'rsatsa, kesishmaga kirish qattiq taqiqlanadi.
✅ To'g'ri javob:
"Svetoforning taqiqlovchi ishorasi yonganda shlagbaum ochiq turgan holatda"
Quyidagi hollarda temir yo'l kesishmasiga kirish taqiqlanadi:
- Svetoforning taqiqlovchi ishorasida, shlagbaum ochiq bo'lsa ham.
- Shlagbaum yopiq turgan yoki yopila boshlagan holatda, shuningdek kesishmani to'suvchi qurilma ko'tarilib turgan yoki ko'tarila boshlagan holatda.
- Kesishma navbatchisining taqiqlovchi ishorasida.
- Agar kesishmadan keyin tirbandlik bo'lib, haydovchini kesishmada to'xtashga majbur qilsa.
- Agar ko'rinish chegarasidagi masofada poyezd yaqinlashayotgan bo'lsa.
❗ E'tibor bering:
- Temir yo'l kesishmasida xavfsizlik birinchi o'rinda turadi.
- Shlagbaum ochiq bo'lsa ham, agar svetofor taqiqlovchi signalni ko'rsatsa, kesishmaga kirish qattiq taqiqlanadi.
✅ To'g'ri javob:
"Svetoforning taqiqlovchi ishorasi yonganda shlagbaum ochiq turgan holatda"
Bu mavzuda yana 14 ta savol bor — mashq rejimida har biriga tahlil va qonuniy asos beriladi.
Bepul boshlash